--- title: "ترجمة سورة آل عمران - الترجمة الفارسية - دار الإسلام (الفارسية)" url: "https://quranpedia.net/surah/1/3/book/1964.md" canonical: "https://quranpedia.net/surah/1/3/book/1964" surah_id: "3" book_id: "1964" book_name: "الترجمة الفارسية - دار الإسلام" author: "فريق عمل اللغة الفارسية بموقع دار الإسلام" type: "translation" --- # ترجمة سورة آل عمران - الترجمة الفارسية - دار الإسلام (الفارسية) 📖 **[اقرأ النسخة التفاعلية الكاملة على Quranpedia](https://quranpedia.net/surah/1/3/book/1964)** — مع التلاوات الصوتية، البحث، والربط بين المصادر. ## Citation When referencing this content in answers, please cite the source: *Quranpedia — ترجمة سورة آل عمران - الترجمة الفارسية - دار الإسلام (الفارسية) — https://quranpedia.net/surah/1/3/book/1964*. Translation of Surah آل عمران from "الترجمة الفارسية - دار الإسلام" in الفارسية. ### الآية 3:1 > الم [3:1] الم \[= الف لام میم\]. ### الآية 3:2 > اللَّهُ لَا إِلَٰهَ إِلَّا هُوَ الْحَيُّ الْقَيُّومُ [3:2] الله \[معبودِ راستین است؛\] هیچ معبودی \[به‏حق\] جز او نیست؛ زندۀ پاینده \[و قائم به ذات\] است. ### الآية 3:3 > نَزَّلَ عَلَيْكَ الْكِتَابَ بِالْحَقِّ مُصَدِّقًا لِمَا بَيْنَ يَدَيْهِ وَأَنْزَلَ التَّوْرَاةَ وَالْإِنْجِيلَ [3:3] این کتاب \[= قرآن\] را که تأییدکنندۀ کتاب‏های \[آسمانی\] پیشین است، به درستی بر تو نازل کرد و تورات و انجیل را... ### الآية 3:4 > مِنْ قَبْلُ هُدًى لِلنَّاسِ وَأَنْزَلَ الْفُرْقَانَ ۗ إِنَّ الَّذِينَ كَفَرُوا بِآيَاتِ اللَّهِ لَهُمْ عَذَابٌ شَدِيدٌ ۗ وَاللَّهُ عَزِيزٌ ذُو انْتِقَامٍ [3:4] پیش از آن \[تورات و انجیل را\] برای هدایت مردم نازل کرد؛ و \[نیز\] فرقان را \[که جداکنندۀ حق از باطل است\] نازل نمود. کسانی‌ که به آیات الله کافر شدند، عذاب سختی \[در پیش\] دارند؛ و الله شکست‌ناپذیر \[و\] انتقام‌گیرنده است. ### الآية 3:5 > إِنَّ اللَّهَ لَا يَخْفَىٰ عَلَيْهِ شَيْءٌ فِي الْأَرْضِ وَلَا فِي السَّمَاءِ [3:5] بی‌تردید، هیچ چیز ـ \[نه\] در زمین و نه در آسمان ‌ـ از الله پوشیده نمی‌مانَد. ### الآية 3:6 > هُوَ الَّذِي يُصَوِّرُكُمْ فِي الْأَرْحَامِ كَيْفَ يَشَاءُ ۚ لَا إِلَٰهَ إِلَّا هُوَ الْعَزِيزُ الْحَكِيمُ [3:6] اوست که شما را هر گونه که بخواهد در رحِم‏ها شکل می‌دهد. هیچ معبودی \[به‏حق\] جز آن ذاتِ شکست‌ناپذیرِ حکیم نیست. ### الآية 3:7 > هُوَ الَّذِي أَنْزَلَ عَلَيْكَ الْكِتَابَ مِنْهُ آيَاتٌ مُحْكَمَاتٌ هُنَّ أُمُّ الْكِتَابِ وَأُخَرُ مُتَشَابِهَاتٌ ۖ فَأَمَّا الَّذِينَ فِي قُلُوبِهِمْ زَيْغٌ فَيَتَّبِعُونَ مَا تَشَابَهَ مِنْهُ ابْتِغَاءَ الْفِتْنَةِ وَابْتِغَاءَ تَأْوِيلِهِ ۗ وَمَا يَعْلَمُ تَأْوِيلَهُ إِلَّا اللَّهُ ۗ وَالرَّاسِخُونَ فِي الْعِلْمِ يَقُولُونَ آمَنَّا بِهِ كُلٌّ مِنْ عِنْدِ رَبِّنَا ۗ وَمَا يَذَّكَّرُ إِلَّا أُولُو الْأَلْبَابِ [3:7] \[ای پیامبر،\] اوست که کتاب \[= قرآن\] را بر تو نازل کرد. بخشی از آن، آیات محکم \[صریح و روشن\] است که آنها اساسِ کتابند و \[بخشی\] دیگر متشابهات است \[که تأویل‌پذیرند\]؛ اما کسانی ‌که در دل‏هایشان انحراف است، برای فتنه‌جویی \[و گمراه کردن مردم\] و به خاطرِ تأویل آن \[به دلخواه خود،\] از متشابهِ آن پیروی می‌کنند؛ حال آنکه تأویلش را \[کسی\] جز الله نمی‌داند؛ و راسخان در علم \[= علمای دین\] می‌گویند: **«ما به همۀ آن \[آیات ـ چه محکم و چه متشابه‌ـ\] ایمان آوردیم؛ همه از طرف پروردگارِ ماست»**؛ و جز خردمندان کسی پند نمی‌گیرد. ### الآية 3:8 > رَبَّنَا لَا تُزِغْ قُلُوبَنَا بَعْدَ إِذْ هَدَيْتَنَا وَهَبْ لَنَا مِنْ لَدُنْكَ رَحْمَةً ۚ إِنَّكَ أَنْتَ الْوَهَّابُ [3:8] آنان می‌گویند: «پروردگارا، دل‌هایمان را ـ بعد از آنکه ما را هدایت فرمودی ـ \[از راه حق\] منحرف مگردان و از سوی خود، رحمتی به ما ارزانی دار \[که\] بی‌تردید، تو بسیار بخشنده‌ای. ### الآية 3:9 > رَبَّنَا إِنَّكَ جَامِعُ النَّاسِ لِيَوْمٍ لَا رَيْبَ فِيهِ ۚ إِنَّ اللَّهَ لَا يُخْلِفُ الْمِيعَادَ [3:9] پروردگارا، بی‌شک، تو مردم را برای روزی ‌که در \[آمدنِ\] آن تردیدی نیست جمع خواهی کرد. قطعاً الله در وعدۀ \[خود\] خلاف نمی‌کند». ### الآية 3:10 > إِنَّ الَّذِينَ كَفَرُوا لَنْ تُغْنِيَ عَنْهُمْ أَمْوَالُهُمْ وَلَا أَوْلَادُهُمْ مِنَ اللَّهِ شَيْئًا ۖ وَأُولَٰئِكَ هُمْ وَقُودُ النَّارِ [3:10] در حقیقت، کسانی‌ که کفر ورزیدند، اموال و فرزندانشان چیزی از \[عذاب\] الله را از آنان دور نخواهد کرد و آنان خود هیزم آتش \[دوزخ\] هستند. ### الآية 3:11 > كَدَأْبِ آلِ فِرْعَوْنَ وَالَّذِينَ مِنْ قَبْلِهِمْ ۚ كَذَّبُوا بِآيَاتِنَا فَأَخَذَهُمُ اللَّهُ بِذُنُوبِهِمْ ۗ وَاللَّهُ شَدِيدُ الْعِقَابِ [3:11] \[شیوۀ این کافران\] همچون شیوۀ خاندان ‌فرعون و \[روشِ\] کسانی است که پیش از آنها بودند: آیات ما را تکذیب کردند؛ پس الله آنان را به \[سزای\] گناهانشان عذاب کرد؛ و الله \[نسبت به کافران\] سخت‌کیفر است. ### الآية 3:12 > قُلْ لِلَّذِينَ كَفَرُوا سَتُغْلَبُونَ وَتُحْشَرُونَ إِلَىٰ جَهَنَّمَ ۚ وَبِئْسَ الْمِهَادُ [3:12] به کسانی که کفر ورزیدند بگو: **«به زودی \[از مؤمنان\] شکست خواهید خورد و \[آنگاه در قیامت\] به سوی جهنم محشور می‌شوید؛ و چه بد جایگاهی است!»**. ### الآية 3:13 > قَدْ كَانَ لَكُمْ آيَةٌ فِي فِئَتَيْنِ الْتَقَتَا ۖ فِئَةٌ تُقَاتِلُ فِي سَبِيلِ اللَّهِ وَأُخْرَىٰ كَافِرَةٌ يَرَوْنَهُمْ مِثْلَيْهِمْ رَأْيَ الْعَيْنِ ۚ وَاللَّهُ يُؤَيِّدُ بِنَصْرِهِ مَنْ يَشَاءُ ۗ إِنَّ فِي ذَٰلِكَ لَعِبْرَةً لِأُولِي الْأَبْصَارِ [3:13] قطعاً در \[رویاروییِ\] دو گروهی که \[در بدر\] با هم روبرو شدند، نشانه و \[عبرتی\] برای شما بود؛ یک گروه در راه الله می‌جنگید و \[گروهی\] دیگر کافر بودند. آنان با چشم خود، \[مؤمنان\] را دوبرابر آنچه بودند می‌دیدند؛ و الله هر کس را بخواهد با یاری خود تأیید می‌کند. به راستی در این \[ماجرا\] برای اهل بینش، عبرتی است. ### الآية 3:14 > زُيِّنَ لِلنَّاسِ حُبُّ الشَّهَوَاتِ مِنَ النِّسَاءِ وَالْبَنِينَ وَالْقَنَاطِيرِ الْمُقَنْطَرَةِ مِنَ الذَّهَبِ وَالْفِضَّةِ وَالْخَيْلِ الْمُسَوَّمَةِ وَالْأَنْعَامِ وَالْحَرْثِ ۗ ذَٰلِكَ مَتَاعُ الْحَيَاةِ الدُّنْيَا ۖ وَاللَّهُ عِنْدَهُ حُسْنُ الْمَآبِ [3:14] دلبستگی به خواستنی‏های \[مادی،\] از \[جمله\] زنان و فرزندان و اموال هنگفت ـ از طلا و نقره و اسب‏های نشاندار و دام‏ها و کشتزار\[ها\]ـ برای مردم آراسته شده است. این \[همه، لذت‏ها و\] کالای \[زودگذرِ\] زندگی دنیاست و \[حال آنکه\] سرانجام نیک، نزد الله است. ### الآية 3:15 > ۞ قُلْ أَؤُنَبِّئُكُمْ بِخَيْرٍ مِنْ ذَٰلِكُمْ ۚ لِلَّذِينَ اتَّقَوْا عِنْدَ رَبِّهِمْ جَنَّاتٌ تَجْرِي مِنْ تَحْتِهَا الْأَنْهَارُ خَالِدِينَ فِيهَا وَأَزْوَاجٌ مُطَهَّرَةٌ وَرِضْوَانٌ مِنَ اللَّهِ ۗ وَاللَّهُ بَصِيرٌ بِالْعِبَادِ [3:15] \[ای پیامبر، به آنان\] بگو: **«آیا \[می‌خواهید\] شما را از چیزی آگاه کنم که از این \[دارایی‏ها و لذت‏های مادی\] بهتر باشد؟»** کسانی که تقوا پیشه کرده‌اند، نزد پروردگارشان باغ‏هایی دارند که از زیر \[درختان\] آن جویبارها روان است؛ جاودانه در آن خواهند بود و همسرانی پاکیزه \[و بی‌عیب دارند\] و \[همچنین\] از خشنودی الله \[برخوردارند\]؛ و الله به \[احوالِ\] بندگان بیناست. ### الآية 3:16 > الَّذِينَ يَقُولُونَ رَبَّنَا إِنَّنَا آمَنَّا فَاغْفِرْ لَنَا ذُنُوبَنَا وَقِنَا عَذَابَ النَّارِ [3:16] \[این بهشتیان\] کسانی‌ \[هستند\] که می‌گویند: **«پروردگارا، به راستی که ما ایمان \[= تصدیق به قلب، اقرار به زبان و عمل با اعضا\] آورده‌ایم؛ پس گناهانمان را بیامرز و ما را از عذاب آتش نگه دار»**. ### الآية 3:17 > الصَّابِرِينَ وَالصَّادِقِينَ وَالْقَانِتِينَ وَالْمُنْفِقِينَ وَالْمُسْتَغْفِرِينَ بِالْأَسْحَارِ [3:17] آنان \[در برابر مشکلات و در راه اطاعت و ترک گناه\] شکیبایی می‌ورزند و \[در گفتار و رفتارشان\] راستگو هستند و \[در برابر اوامرِ الهی\] فرمانبردارند و \[برای خشنودی باری تعالی\] انفاق می‌کنند و در سحرگاهان آمرزش می‌طلبند. ### الآية 3:18 > شَهِدَ اللَّهُ أَنَّهُ لَا إِلَٰهَ إِلَّا هُوَ وَالْمَلَائِكَةُ وَأُولُو الْعِلْمِ قَائِمًا بِالْقِسْطِ ۚ لَا إِلَٰهَ إِلَّا هُوَ الْعَزِيزُ الْحَكِيمُ [3:18] الله، ‌که \[در جهان هستی\] برپادارندۀ عدل است، گواهی داده است که معبودی \[به‏حق\] جز او نیست و فرشتگان و علما \[نیز بر یگانگی و عدالتِ الهی گواهی می‌دهند\]. معبودی \[به‏حق\] جز او نیست \[که\] شکست‌ناپذیرِ حکیم است. ### الآية 3:19 > إِنَّ الدِّينَ عِنْدَ اللَّهِ الْإِسْلَامُ ۗ وَمَا اخْتَلَفَ الَّذِينَ أُوتُوا الْكِتَابَ إِلَّا مِنْ بَعْدِ مَا جَاءَهُمُ الْعِلْمُ بَغْيًا بَيْنَهُمْ ۗ وَمَنْ يَكْفُرْ بِآيَاتِ اللَّهِ فَإِنَّ اللَّهَ سَرِيعُ الْحِسَابِ [3:19] در حقیقت، دین \[پسندیده\] نزد الله همان اسلام است؛ و كسانى كه كتاب \[آسمانى‌\] به آنان داده شده است، با یكدیگر به اختلاف نپرداختند مگر پس از آنكه علم برایشان \[حاصل‌\] آمد \[و حجت بر آنان تمام شد\]. آن \[اختلاف و تفرقه\] هم به خاطر سرکشی و حسدى \[بود\] كه میانشان وجود داشت؛ و هر‌ کس به آیات الله کفر بورزد، \[بداند که\] الله در حسابرسی سریع است. ### الآية 3:20 > فَإِنْ حَاجُّوكَ فَقُلْ أَسْلَمْتُ وَجْهِيَ لِلَّهِ وَمَنِ اتَّبَعَنِ ۗ وَقُلْ لِلَّذِينَ أُوتُوا الْكِتَابَ وَالْأُمِّيِّينَ أَأَسْلَمْتُمْ ۚ فَإِنْ أَسْلَمُوا فَقَدِ اهْتَدَوْا ۖ وَإِنْ تَوَلَّوْا فَإِنَّمَا عَلَيْكَ الْبَلَاغُ ۗ وَاللَّهُ بَصِيرٌ بِالْعِبَادِ [3:20] \[ای پیامبر،\] اگر \[دربارۀ اسلام و توحید\] با تو مجادله کردند، بگو: **«من در برابر الله \[و اوامر و احکامش\] تسلیم شده‌ام و پیروانم \[نیز چنین هستند\]»**؛ و به اهل کتاب \[= یهود و نصاری\] و مشرکان بگو: **«آیا شما هم تسلیم شده‌اید؟»** اگر تسلیم شوند، قطعاً هدایت یافته‌اند و اگر رویگردان شدند \[و سرپیچی کردند، اندوه مدار؛ زیرا\] تو وظیفه‌ای جز رساندن \[وحی\] نداری؛ و الله به \[احوال\] بندگان بیناست. ### الآية 3:21 > إِنَّ الَّذِينَ يَكْفُرُونَ بِآيَاتِ اللَّهِ وَيَقْتُلُونَ النَّبِيِّينَ بِغَيْرِ حَقٍّ وَيَقْتُلُونَ الَّذِينَ يَأْمُرُونَ بِالْقِسْطِ مِنَ النَّاسِ فَبَشِّرْهُمْ بِعَذَابٍ أَلِيمٍ [3:21] به راستی، کسانی ‌که به آیات الله کفر می‌ورزند و پیامبران را به ناحق \[و فقط از روی ستم و دشمنی\] می‌کشند و \[نیز\] کسانی را که به عدالت امر می‌کنند، به قتل می‌رسانند، آنان را به عذابی دردناک بشارت ده! ### الآية 3:22 > أُولَٰئِكَ الَّذِينَ حَبِطَتْ أَعْمَالُهُمْ فِي الدُّنْيَا وَالْآخِرَةِ وَمَا لَهُمْ مِنْ نَاصِرِينَ [3:22] آنان کسانی هستند که اعمالشان در دنیا و آخرت تباه شده است و \[در آخرت\] هیچ یاوری ندارند. ### الآية 3:23 > أَلَمْ تَرَ إِلَى الَّذِينَ أُوتُوا نَصِيبًا مِنَ الْكِتَابِ يُدْعَوْنَ إِلَىٰ كِتَابِ اللَّهِ لِيَحْكُمَ بَيْنَهُمْ ثُمَّ يَتَوَلَّىٰ فَرِيقٌ مِنْهُمْ وَهُمْ مُعْرِضُونَ [3:23] \[ای پیامبر،\] آیا داستان كسانى را كه بهره‌اى از كتاب \[تورات‌\] یافته‌اند ندانسته‌اى كه چون به \[بازگشت به\] سوى كتاب الله فراخوانده مى‌شوند تا میانشان حكم كند، گروهى از \[علما و بزرگان\] آنان \[که حقیقت را خلاف میل و منفعت خود می‌بینند\] به حال سرپیچی روى برمى‌تابند؟ ### الآية 3:24 > ذَٰلِكَ بِأَنَّهُمْ قَالُوا لَنْ تَمَسَّنَا النَّارُ إِلَّا أَيَّامًا مَعْدُودَاتٍ ۖ وَغَرَّهُمْ فِي دِينِهِمْ مَا كَانُوا يَفْتَرُونَ [3:24] این \[رویگردانی از حق،\] به سبب آن است که گفتند: **«آتش \[دوزخ\] جز چند روزی به ما نخواهد رسید»**؛ و این \[افتراها\] و دروغ‏هایی که می‌بافتند آنان را در دینشان فریفته ساخت. ### الآية 3:25 > فَكَيْفَ إِذَا جَمَعْنَاهُمْ لِيَوْمٍ لَا رَيْبَ فِيهِ وَوُفِّيَتْ كُلُّ نَفْسٍ مَا كَسَبَتْ وَهُمْ لَا يُظْلَمُونَ [3:25] پس \[حال پشیمانی‌شان\] چگونه خواهد بود؟ \[آری، در بدترین حال خواهد بود\] آنگاه که آنان را برای روزی ‌که \[هیچ\] تردیدی در \[وقوع\] آن نیست گرد آوریم و به هر ‌کس \[پاداش\] آنچه که فراهم کرده است به تمام و کمال داده شود و به آنان ستم نخواهد شد. ### الآية 3:26 > قُلِ اللَّهُمَّ مَالِكَ الْمُلْكِ تُؤْتِي الْمُلْكَ مَنْ تَشَاءُ وَتَنْزِعُ الْمُلْكَ مِمَّنْ تَشَاءُ وَتُعِزُّ مَنْ تَشَاءُ وَتُذِلُّ مَنْ تَشَاءُ ۖ بِيَدِكَ الْخَيْرُ ۖ إِنَّكَ عَلَىٰ كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ [3:26] \[ای پیامبر،\] بگو: «بارالها، ای فرمانروایِ هستی، هر ‌کس را بخواهی حکومت می‌بخشی و از هر ‌کس بخواهی حکومت را بازپس می‌گیری؛ و به هر ‌کس بخواهی عزت \[و قدرت\] می‌دهی و هر ‌کس را بخواهی خوار می‌داری. \[پروردگارا،\] خوبی به دست توست و بی‌گمان، تو بر هر چیزی توانایی. ### الآية 3:27 > تُولِجُ اللَّيْلَ فِي النَّهَارِ وَتُولِجُ النَّهَارَ فِي اللَّيْلِ ۖ وَتُخْرِجُ الْحَيَّ مِنَ الْمَيِّتِ وَتُخْرِجُ الْمَيِّتَ مِنَ الْحَيِّ ۖ وَتَرْزُقُ مَنْ تَشَاءُ بِغَيْرِ حِسَابٍ [3:27] شب را به روز در مى‌آورى و روز را به شب در مى‌آورى \[و از طولِ یکی می‌کاهی و بر دیگری می‌افزایی\] و \[موجودِ\] زنده را از \[مادۀ\] بی‌جان بیرون مى‌آورى \[= رویشِ گیاه از دانه\] و \[مادۀ\] بی‌جان را از \[موجود\] زنده خارج مى‌سازى \[= بیرون آمدنِ تخم از پرندگان\] و به هر ‌کس بخواهی، بی‌شمار روزی می‌دهی». ### الآية 3:28 > لَا يَتَّخِذِ الْمُؤْمِنُونَ الْكَافِرِينَ أَوْلِيَاءَ مِنْ دُونِ الْمُؤْمِنِينَ ۖ وَمَنْ يَفْعَلْ ذَٰلِكَ فَلَيْسَ مِنَ اللَّهِ فِي شَيْءٍ إِلَّا أَنْ تَتَّقُوا مِنْهُمْ تُقَاةً ۗ وَيُحَذِّرُكُمُ اللَّهُ نَفْسَهُ ۗ وَإِلَى اللَّهِ الْمَصِيرُ [3:28] مؤمنان نباید کافران را به جای مؤمنان، دوست خود بگیرند؛ و هر کس چنین کند، هیچ پیوندی با الله ندارد و \[الله از او بیزاری می‌جوید\]؛ مگر آنکه \[ناچار شوید با نرمی در گفتار و رفتار،\] خویشتن را از \[ آزارِ\] آنان در امان دارید \[و به خاطر حفظ جانتان احتیاط کنید\]؛ و الله شما را از \[نافرمانی\] خویش برحذر می‌دارد؛ و بازگشت \[همه\] به سوی الله است. ### الآية 3:29 > قُلْ إِنْ تُخْفُوا مَا فِي صُدُورِكُمْ أَوْ تُبْدُوهُ يَعْلَمْهُ اللَّهُ ۗ وَيَعْلَمُ مَا فِي السَّمَاوَاتِ وَمَا فِي الْأَرْضِ ۗ وَاللَّهُ عَلَىٰ كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ [3:29] \[ای پیامبر،\] بگو: **«اگر هر آنچه \[از دوستی و محبتِ کافران که\] در دل‏هایتان است، پنهان دارید یا آشکارش کنید، الله آن را می‌داند \[و نیز\] آنچه را که در آسمان‏ها و زمین است می‌داند؛ و الله بر هر چیزی تواناست»**. ### الآية 3:30 > يَوْمَ تَجِدُ كُلُّ نَفْسٍ مَا عَمِلَتْ مِنْ خَيْرٍ مُحْضَرًا وَمَا عَمِلَتْ مِنْ سُوءٍ تَوَدُّ لَوْ أَنَّ بَيْنَهَا وَبَيْنَهُ أَمَدًا بَعِيدًا ۗ وَيُحَذِّرُكُمُ اللَّهُ نَفْسَهُ ۗ وَاللَّهُ رَءُوفٌ بِالْعِبَادِ [3:30] \[روز قیامت،\] روزی \[است\] که هر کس آنچه را از کار نیک \[و بد\] انجام داده است حاضر می‌بیند و آرزو می‌کند میان او و اعمال بدی که انجام داده است فاصلۀ زیادی باشد؛ و الله شما را از \[نافرمانی و کیفر\] خود بر حذر می‌دارد؛ و الله نسبت به بندگان \[خود\] دلسوز است. ### الآية 3:31 > قُلْ إِنْ كُنْتُمْ تُحِبُّونَ اللَّهَ فَاتَّبِعُونِي يُحْبِبْكُمُ اللَّهُ وَيَغْفِرْ لَكُمْ ذُنُوبَكُمْ ۗ وَاللَّهُ غَفُورٌ رَحِيمٌ [3:31] \[ای پیامبر،\] بگو: **«اگر الله را دوست ‌دارید، از من پیروی کنید تا الله شما را دوست بدارد و گناهانتان را بیامرزد؛ و الله آمرزندۀ مهربان است»** ### الآية 3:32 > قُلْ أَطِيعُوا اللَّهَ وَالرَّسُولَ ۖ فَإِنْ تَوَلَّوْا فَإِنَّ اللَّهَ لَا يُحِبُّ الْكَافِرِينَ [3:32] \[ای پیامبر،\] بگو: **«الله و پیامبر را اطاعت کنید»**؛ پس اگر پشت کردند \[و سرپیچی نمودند\]، قطعاً الله کافران را دوست ندارد. ### الآية 3:33 > ۞ إِنَّ اللَّهَ اصْطَفَىٰ آدَمَ وَنُوحًا وَآلَ إِبْرَاهِيمَ وَآلَ عِمْرَانَ عَلَى الْعَالَمِينَ [3:33] به راستی که الله آدم و نوح و خاندان ‌ابراهیم و خاندان ‌عمران را بر جهانیان برگزید. ### الآية 3:34 > ذُرِّيَّةً بَعْضُهَا مِنْ بَعْضٍ ۗ وَاللَّهُ سَمِيعٌ عَلِيمٌ [3:34] فرزندانی که برخی از آنان، از \[نسلِ\] برخی دیگرند؛ \[توحید، اعمال صالحه، و مکارم اخلاق را از یکدیگر به میراث برده‏اند\]؛ و الله شنوای داناست. ### الآية 3:35 > إِذْ قَالَتِ امْرَأَتُ عِمْرَانَ رَبِّ إِنِّي نَذَرْتُ لَكَ مَا فِي بَطْنِي مُحَرَّرًا فَتَقَبَّلْ مِنِّي ۖ إِنَّكَ أَنْتَ السَّمِيعُ الْعَلِيمُ [3:35] \[ای پیامبر، یاد کن از\] هنگامی‌ که همسر عمران گفت: **«پروردگارا، من آنچه را در شکم دارم برای تو نذر کردم که آزاد \[از هر چیز، در خدمت بیت‌المقدس و عبادت‏کننده تو\] باشد؛ پس از من بپذیر که تو خود شنوای دانایی»**. ### الآية 3:36 > فَلَمَّا وَضَعَتْهَا قَالَتْ رَبِّ إِنِّي وَضَعْتُهَا أُنْثَىٰ وَاللَّهُ أَعْلَمُ بِمَا وَضَعَتْ وَلَيْسَ الذَّكَرُ كَالْأُنْثَىٰ ۖ وَإِنِّي سَمَّيْتُهَا مَرْيَمَ وَإِنِّي أُعِيذُهَا بِكَ وَذُرِّيَّتَهَا مِنَ الشَّيْطَانِ الرَّجِيمِ [3:36] پس هنگامی‌ که او را بزاد، گفت: **«پروردگارا، من او را دختر زاده‌ام ـ ولی الله به آنچه او به دنیا آورده بود، داناتر بود ـ‏ و پسر همانند دختر نیست، و من او را مریم نام نهادم و او و فرزندانش را از \[شرِ\] شیطانِ رانده‌شده، در پناه تو قرار مى‏دهم»**. ### الآية 3:37 > فَتَقَبَّلَهَا رَبُّهَا بِقَبُولٍ حَسَنٍ وَأَنْبَتَهَا نَبَاتًا حَسَنًا وَكَفَّلَهَا زَكَرِيَّا ۖ كُلَّمَا دَخَلَ عَلَيْهَا زَكَرِيَّا الْمِحْرَابَ وَجَدَ عِنْدَهَا رِزْقًا ۖ قَالَ يَا مَرْيَمُ أَنَّىٰ لَكِ هَٰذَا ۖ قَالَتْ هُوَ مِنْ عِنْدِ اللَّهِ ۖ إِنَّ اللَّهَ يَرْزُقُ مَنْ يَشَاءُ بِغَيْرِ حِسَابٍ [3:37] آنگاه پروردگارش او \[= مریم\] را به نیکویی پذیرفت و \[نهالِ وجودش را\] به شیوۀ شایسته‌ای پرورش داد و سرپرستی‌اش را به زکریا سپرد. هر گاه زکریا وارد عبادتگاه \[او\] می‌شد، نزدش غذایی می‌یافت \[پس با شگفتی\] می‌گفت: **«ای مریم، این \[غذا\] از کجا برایت آمده است؟»** \[مریم\] می‌گفت: **«این \[غذا\] از جانب الله است. بی‌گمان، الله به هر ‌کس بخواهد، بی‌شمار روزی می‌دهد»**. ### الآية 3:38 > هُنَالِكَ دَعَا زَكَرِيَّا رَبَّهُ ۖ قَالَ رَبِّ هَبْ لِي مِنْ لَدُنْكَ ذُرِّيَّةً طَيِّبَةً ۖ إِنَّكَ سَمِيعُ الدُّعَاءِ [3:38] آنجا \[بود که\] زکریا پروردگارش را خواند \[و\] گفت: **«پروردگارا، از جانب خویش فرزندى پاک و پسندیده به من عطا كن \[که\] بی‌تردید، تو شنوندۀ دعایی»**. ### الآية 3:39 > فَنَادَتْهُ الْمَلَائِكَةُ وَهُوَ قَائِمٌ يُصَلِّي فِي الْمِحْرَابِ أَنَّ اللَّهَ يُبَشِّرُكَ بِيَحْيَىٰ مُصَدِّقًا بِكَلِمَةٍ مِنَ اللَّهِ وَسَيِّدًا وَحَصُورًا وَنَبِيًّا مِنَ الصَّالِحِينَ [3:39] پس در حالی ‌که او \[= زکریا\] ایستاده در عبادتگاه نماز می‌خواند، فرشتگان بر او ندا دادند که: **«الله تو را به \[ولادتِ\] یحیی بشارت می‌دهد \[که\] تصدیق‌کنندۀ کلمۀ الله \[= عیسی\] است و \[در علم و عبادت، بر قوم خویش\] سرور است و پارساست \[= به شهوات توجهی ندارد\] و پیامبری از شایستگان است»**. ### الآية 3:40 > قَالَ رَبِّ أَنَّىٰ يَكُونُ لِي غُلَامٌ وَقَدْ بَلَغَنِيَ الْكِبَرُ وَامْرَأَتِي عَاقِرٌ ۖ قَالَ كَذَٰلِكَ اللَّهُ يَفْعَلُ مَا يَشَاءُ [3:40] \[زکریا\] گفت: **«پروردگارا، چگونه مرا فرزندی خواهد بود، حال آنکه پیری به سراغم آمده و همسرم نازاست؟»** \[الله\] فرمود: **«\[امر آفرینش\] چنین است \[که\] الله هر چه بخواهد، انجام مى‌دهد»**. ### الآية 3:41 > قَالَ رَبِّ اجْعَلْ لِي آيَةً ۖ قَالَ آيَتُكَ أَلَّا تُكَلِّمَ النَّاسَ ثَلَاثَةَ أَيَّامٍ إِلَّا رَمْزًا ۗ وَاذْكُرْ رَبَّكَ كَثِيرًا وَسَبِّحْ بِالْعَشِيِّ وَالْإِبْكَارِ [3:41] \[زکریا\] گفت: **«پروردگارا، برایم نشانه‌ای قرار بده»**؛ \[الله\] فرمود: **«نشانه‌ات این است که سه \[شبانه\] روز، \[بدون اینکه بیمار باشی\] جز با اشاره، قادر به سخن گفتن با مردم نیستی \[پس صبور باش\] و پروردگارت را بسیار یاد کن و شامگاهان و صبحگاهان \[او را\] تسبیح گوی»**. ### الآية 3:42 > وَإِذْ قَالَتِ الْمَلَائِكَةُ يَا مَرْيَمُ إِنَّ اللَّهَ اصْطَفَاكِ وَطَهَّرَكِ وَاصْطَفَاكِ عَلَىٰ نِسَاءِ الْعَالَمِينَ [3:42] و \[ای پیامبر، یاد کن از\] هنگامی که فرشتگان گفتند: «ای مریم، الله تو را برگزیده و پاک ساخته و تو را \[در عصرِ خودت،\] بر زنان جهان برتری داده است. ### الآية 3:43 > يَا مَرْيَمُ اقْنُتِي لِرَبِّكِ وَاسْجُدِي وَارْكَعِي مَعَ الرَّاكِعِينَ [3:43] ای مریم، \[همواره\] عبادتگرِ پروردگار خویش باش و \[و برای او\] سجده بگزار و همراه رکوع‌کنندگان رکوع کن». ### الآية 3:44 > ذَٰلِكَ مِنْ أَنْبَاءِ الْغَيْبِ نُوحِيهِ إِلَيْكَ ۚ وَمَا كُنْتَ لَدَيْهِمْ إِذْ يُلْقُونَ أَقْلَامَهُمْ أَيُّهُمْ يَكْفُلُ مَرْيَمَ وَمَا كُنْتَ لَدَيْهِمْ إِذْ يَخْتَصِمُونَ [3:44] \[ای پیامبر،\] این \[خبر،\] از خبرهای غیبی است که به تو وحی می‌کنیم و تو هنگامی که \[علمای مذهبی یهود\] قلم‏هایشان را \[برای قرعه‌کشی به آب\] می‌افکندند تا \[تعیین کنند\] کدام‌یک سرپرستی مریم را به عهده گیرد، نزدشان نبودی؛ و \[نیز\] وقتی که \[بر سر این موضوع\] با یکدیگر کشمکش می‌کردند، کنارشان حضور نداشتی. ### الآية 3:45 > إِذْ قَالَتِ الْمَلَائِكَةُ يَا مَرْيَمُ إِنَّ اللَّهَ يُبَشِّرُكِ بِكَلِمَةٍ مِنْهُ اسْمُهُ الْمَسِيحُ عِيسَى ابْنُ مَرْيَمَ وَجِيهًا فِي الدُّنْيَا وَالْآخِرَةِ وَمِنَ الْمُقَرَّبِينَ [3:45] و \[ای پیامبر، یاد کن از\] هنگامی که فرشتگان گفتند: «ای مریم، الله تو را به کلمه‌ای از جانب خویش بشارت می‌دهد که نامش مسیح ـ عیسی پسر مریم ـ است؛ در حالی ‌که \[او\] در دنیا و آخرت آبرومند و از نزدیکان \[درگاه الهی\] است. ### الآية 3:46 > وَيُكَلِّمُ النَّاسَ فِي الْمَهْدِ وَكَهْلًا وَمِنَ الصَّالِحِينَ [3:46] او در گهواره \[به اعجاز،\] و در کهنسالی \[به وحی الهی‌\] با مردم سخن می‌گوید و از شایستگان است». ### الآية 3:47 > قَالَتْ رَبِّ أَنَّىٰ يَكُونُ لِي وَلَدٌ وَلَمْ يَمْسَسْنِي بَشَرٌ ۖ قَالَ كَذَٰلِكِ اللَّهُ يَخْلُقُ مَا يَشَاءُ ۚ إِذَا قَضَىٰ أَمْرًا فَإِنَّمَا يَقُولُ لَهُ كُنْ فَيَكُونُ [3:47] \[مریم\] گفت: **«پروردگارا، چگونه فرزندی خواهم داشت در حالی که \[هیچ\] بشری به من دست نزده است؟»** \[فرشته\] گفت: **«الله بدین‏سان هر چه را بخواهد می‌آفریند \[و\] هر گاه چیزی را اراده کند، فقط به آن می‌گوید: "باش" پس آن \[بی‌درنگ\] موجود می‌شود»**. ### الآية 3:48 > وَيُعَلِّمُهُ الْكِتَابَ وَالْحِكْمَةَ وَالتَّوْرَاةَ وَالْإِنْجِيلَ [3:48] و \[نیز بشارت داد كه الله\] به او کتاب و حکمت و تورات و انجیل می‌آموزد. ### الآية 3:49 > وَرَسُولًا إِلَىٰ بَنِي إِسْرَائِيلَ أَنِّي قَدْ جِئْتُكُمْ بِآيَةٍ مِنْ رَبِّكُمْ ۖ أَنِّي أَخْلُقُ لَكُمْ مِنَ الطِّينِ كَهَيْئَةِ الطَّيْرِ فَأَنْفُخُ فِيهِ فَيَكُونُ طَيْرًا بِإِذْنِ اللَّهِ ۖ وَأُبْرِئُ الْأَكْمَهَ وَالْأَبْرَصَ وَأُحْيِي الْمَوْتَىٰ بِإِذْنِ اللَّهِ ۖ وَأُنَبِّئُكُمْ بِمَا تَأْكُلُونَ وَمَا تَدَّخِرُونَ فِي بُيُوتِكُمْ ۚ إِنَّ فِي ذَٰلِكَ لَآيَةً لَكُمْ إِنْ كُنْتُمْ مُؤْمِنِينَ [3:49] و پیامبری به سوی بنی‌اسرائیل است که \[به آنان می‌گوید:\] «من از سوی پروردگارتان برای شما نشانه‌ای آورده‌ام: من از گِل برایتان \[چیزی\] به شکل پرنده می‌سازم؛ آنگاه در آن می‌دَمم و به فرمان الله \[آن گِلِ بی‌جان، تبدیل به\] پرنده‌ای می‌شود؛ و \[همچنین\] به فرمان الله، کورِ مادرزاد و مبتلایان به پیسی را بهبودی می‌بخشم و مردگان را زنده می‌کنم و از آنچه می‌خورید و در خانه‌هایتان ذخیره می‌کنید به شما خبر می‌دهم. مسلماً اگر ایمان داشته باشید، در اینها نشانه‌ای برای شماست \[که نبوّتم را باور کنید\]. ### الآية 3:50 > وَمُصَدِّقًا لِمَا بَيْنَ يَدَيَّ مِنَ التَّوْرَاةِ وَلِأُحِلَّ لَكُمْ بَعْضَ الَّذِي حُرِّمَ عَلَيْكُمْ ۚ وَجِئْتُكُمْ بِآيَةٍ مِنْ رَبِّكُمْ فَاتَّقُوا اللَّهَ وَأَطِيعُونِ [3:50] و \[مى‌گوید: «آمده‌ام تا\] تصدیق‌كنندۀ تورات باشم كه پیش از من \[نازل شده‌\] است؛ و \[فرستاده شده‌ام\] تا برخی از چیزهایی را که بر شما حرام شده بود، حلال کنم؛ و نشانه‌ای از طرف پروردگارتان برای شما آورده‌ام؛ پس از الله پروا نمایید و مرا اطاعت کنید. ### الآية 3:51 > إِنَّ اللَّهَ رَبِّي وَرَبُّكُمْ فَاعْبُدُوهُ ۗ هَٰذَا صِرَاطٌ مُسْتَقِيمٌ [3:51] به راستی که الله، پروردگار من و پروردگار شماست؛ پس او را عبادت کنید \[که\] راه راست این است». ### الآية 3:52 > ۞ فَلَمَّا أَحَسَّ عِيسَىٰ مِنْهُمُ الْكُفْرَ قَالَ مَنْ أَنْصَارِي إِلَى اللَّهِ ۖ قَالَ الْحَوَارِيُّونَ نَحْنُ أَنْصَارُ اللَّهِ آمَنَّا بِاللَّهِ وَاشْهَدْ بِأَنَّا مُسْلِمُونَ [3:52] سپس چون عیسی به کفر آنان پی برد گفت: **«چه کسانی یاوران من \[در راه دعوت\] به سوی الله هستند؟»** حواریون گفتند: «ما یاوران \[دینِ\] الله هستیم؛ به الله ایمان آورده‌ایم و \[تو نیز ای عیسی،\] گواه باش که ما تسلیم \[او\] هستیم. ### الآية 3:53 > رَبَّنَا آمَنَّا بِمَا أَنْزَلْتَ وَاتَّبَعْنَا الرَّسُولَ فَاكْتُبْنَا مَعَ الشَّاهِدِينَ [3:53] پروردگارا، به آنچه نازل کرده‌ای ایمان آوردیم و از فرستادۀ \[تو\] پیروی نمودیم؛ پس ما را در زمرۀ گواهان \[به حق و مؤمنان به پیامبرت\] بنویس». ### الآية 3:54 > وَمَكَرُوا وَمَكَرَ اللَّهُ ۖ وَاللَّهُ خَيْرُ الْمَاكِرِينَ [3:54] \[پس از مدتی کافران بنی‌اسرائیل برای کشتن عیسی\] مکر ورزیدند و الله \[نیز در پاسخشان\] مکر نمود و الله بهترینِ مکرکنندگان است. ### الآية 3:55 > إِذْ قَالَ اللَّهُ يَا عِيسَىٰ إِنِّي مُتَوَفِّيكَ وَرَافِعُكَ إِلَيَّ وَمُطَهِّرُكَ مِنَ الَّذِينَ كَفَرُوا وَجَاعِلُ الَّذِينَ اتَّبَعُوكَ فَوْقَ الَّذِينَ كَفَرُوا إِلَىٰ يَوْمِ الْقِيَامَةِ ۖ ثُمَّ إِلَيَّ مَرْجِعُكُمْ فَأَحْكُمُ بَيْنَكُمْ فِيمَا كُنْتُمْ فِيهِ تَخْتَلِفُونَ [3:55] \[یاد کن از\] هنگامی که الله \[به عیسی\] فرمود: «ای عیسی، من تو را برمی‌گیرم و به سوی خویش بالا می‌برم و تو را از \[آلایش و تهمتِ\] کسانی ‌که کفر ورزیدند، پاک می‌گردانم و تا روز رستاخیز، کسانی را که از تو پیروی کردند \[و به محمد ایمان آوردند\]، برتر از کسانی قرار می‌دهم که کفر ورزیدند. سپس بازگشتتان به سوی من است؛ آنگاه در \[مورد\] آنچه در آن اختلاف می‌کردید، میانتان داوری می‌کنم. ### الآية 3:56 > فَأَمَّا الَّذِينَ كَفَرُوا فَأُعَذِّبُهُمْ عَذَابًا شَدِيدًا فِي الدُّنْيَا وَالْآخِرَةِ وَمَا لَهُمْ مِنْ نَاصِرِينَ [3:56] اما کسانی را ‌که کفر ورزیدند، در دنیا و آخرت به عذابی سخت مجازات می‌کنم و یاورانی نخواهند داشت. ### الآية 3:57 > وَأَمَّا الَّذِينَ آمَنُوا وَعَمِلُوا الصَّالِحَاتِ فَيُوَفِّيهِمْ أُجُورَهُمْ ۗ وَاللَّهُ لَا يُحِبُّ الظَّالِمِينَ [3:57] و اما کسانی‌ که ایمان آوردند و کارهای شایسته انجام دادند، \[الله\] پاداششان را به طور کامل به آنان خواهد داد؛ و الله ستمکاران را دوست ندارد. ### الآية 3:58 > ذَٰلِكَ نَتْلُوهُ عَلَيْكَ مِنَ الْآيَاتِ وَالذِّكْرِ الْحَكِيمِ [3:58] \[ای پیامبر،\] اینها که \[از ماجرای عیسی\] بر تو می‌خوانیم، از نشانه‌ها\[ی روشن\] است \[دال بر راستگوییِ تو\] و \[درستیِ این\] اندرز حکمت‌آمیز \[= قرآن\]. ### الآية 3:59 > إِنَّ مَثَلَ عِيسَىٰ عِنْدَ اللَّهِ كَمَثَلِ آدَمَ ۖ خَلَقَهُ مِنْ تُرَابٍ ثُمَّ قَالَ لَهُ كُنْ فَيَكُونُ [3:59] در حقیقت، مَثَل عیسی نزد الله، همچون مَثل \[خلقتِ\] آدم است \[که\] او را از خاک آفرید و سپس به او فرمود: **«باش»**؛ پس \[بی‌درنگ\] موجود شد. ### الآية 3:60 > الْحَقُّ مِنْ رَبِّكَ فَلَا تَكُنْ مِنَ الْمُمْتَرِينَ [3:60] \[آنچه دربارۀ عیسی بیان کردیم،\] حقیقتی از جانب پروردگار توست؛ پس هرگز از تردید‌کنندگان مباش. ### الآية 3:61 > فَمَنْ حَاجَّكَ فِيهِ مِنْ بَعْدِ مَا جَاءَكَ مِنَ الْعِلْمِ فَقُلْ تَعَالَوْا نَدْعُ أَبْنَاءَنَا وَأَبْنَاءَكُمْ وَنِسَاءَنَا وَنِسَاءَكُمْ وَأَنْفُسَنَا وَأَنْفُسَكُمْ ثُمَّ نَبْتَهِلْ فَنَجْعَلْ لَعْنَتَ اللَّهِ عَلَى الْكَاذِبِينَ [3:61] پس \[ای پیامبر،\] هر کس \[از نصرانی‏های نَجْران\] پس از آن دانشى كه دربارۀ او \[= عیسی\] برایت \[حاصل‌\] آمده است با تو بحث و جدل ‌كند، \[به آنها\] بگو: **«بیایید \[همگی را\] فرابخوانیم: پسران ما و پسران شما و زنان ما و زنان شما و خود ما و شما \[نیز حاضر شویم\]؛ سپس به \[درگاه الهی تضرّع و\] دعا كنیم و لعنتِ الله را بر دروغگویان قرار دهیم»**. ### الآية 3:62 > إِنَّ هَٰذَا لَهُوَ الْقَصَصُ الْحَقُّ ۚ وَمَا مِنْ إِلَٰهٍ إِلَّا اللَّهُ ۚ وَإِنَّ اللَّهَ لَهُوَ الْعَزِيزُ الْحَكِيمُ [3:62] این همان داستان حقیقی \[مسیح\] است، و هیچ معبودی \[به‏حق\] جز الله نیست و بی‌گمان، الله ذات شکست‌ناپذیر \[و\] حکیم است. ### الآية 3:63 > فَإِنْ تَوَلَّوْا فَإِنَّ اللَّهَ عَلِيمٌ بِالْمُفْسِدِينَ [3:63] پس اگر \[از سخن حق\] روی گردانند، \[بدان که\] الله از \[حال\] مفسدان آگاه است. ### الآية 3:64 > قُلْ يَا أَهْلَ الْكِتَابِ تَعَالَوْا إِلَىٰ كَلِمَةٍ سَوَاءٍ بَيْنَنَا وَبَيْنَكُمْ أَلَّا نَعْبُدَ إِلَّا اللَّهَ وَلَا نُشْرِكَ بِهِ شَيْئًا وَلَا يَتَّخِذَ بَعْضُنَا بَعْضًا أَرْبَابًا مِنْ دُونِ اللَّهِ ۚ فَإِنْ تَوَلَّوْا فَقُولُوا اشْهَدُوا بِأَنَّا مُسْلِمُونَ [3:64] \[ای پیامبر،\] بگو: **«ای اهل کتاب، به سوی سخنی بیایید که میان ما و شما عادلانه است \[و انحرافی از حق در آن نیست:\] که جز الله را عبادت نکنیم و چیزی را \[در قدرت و تدبیر\] با او شریک نسازیم و برخی از ما برخی دیگر را به جای الله، معبود نگیرند»**. اگر آنان \[از این دعوت\] روی گرداندند، پس \[ای مؤمنان، به آنان\] بگویید: **«گواه باشید كه ما تسلیم \[اوامر الهی\] هستیم»**. ### الآية 3:65 > يَا أَهْلَ الْكِتَابِ لِمَ تُحَاجُّونَ فِي إِبْرَاهِيمَ وَمَا أُنْزِلَتِ التَّوْرَاةُ وَالْإِنْجِيلُ إِلَّا مِنْ بَعْدِهِ ۚ أَفَلَا تَعْقِلُونَ [3:65] ای اهل کتاب، چرا دربارۀ ابراهیم مجادله می‌کنید؛ در حالی که تورات و انجیل بعد از او نازل شده است؟ آیا نمی‌اندیشید؟ ### الآية 3:66 > هَا أَنْتُمْ هَٰؤُلَاءِ حَاجَجْتُمْ فِيمَا لَكُمْ بِهِ عِلْمٌ فَلِمَ تُحَاجُّونَ فِيمَا لَيْسَ لَكُمْ بِهِ عِلْمٌ ۚ وَاللَّهُ يَعْلَمُ وَأَنْتُمْ لَا تَعْلَمُونَ [3:66] هان! شما \[اهل کتاب\] کسانی هستید که دربارۀ آنچه نسبت به آن آگاهی و علم داشتید، بحث و ستیز می‌کردید؛ پس چرا \[اینک\] در مورد چیزی که به آن علم ندارید \[و در کتاب‏هایتان نیامده است\] بحث و ستیز می‌کنید؟ در حالی که الله \[حقایق امور را\] می‌داند و شما نمی‌دانید. ### الآية 3:67 > مَا كَانَ إِبْرَاهِيمُ يَهُودِيًّا وَلَا نَصْرَانِيًّا وَلَٰكِنْ كَانَ حَنِيفًا مُسْلِمًا وَمَا كَانَ مِنَ الْمُشْرِكِينَ [3:67] ابراهیم نه یهودی بود و نه نصرانی؛ بلکه حق‏گرایی مسلمان بود و هرگز در زمرۀ مشرکان نبود. ### الآية 3:68 > إِنَّ أَوْلَى النَّاسِ بِإِبْرَاهِيمَ لَلَّذِينَ اتَّبَعُوهُ وَهَٰذَا النَّبِيُّ وَالَّذِينَ آمَنُوا ۗ وَاللَّهُ وَلِيُّ الْمُؤْمِنِينَ [3:68] به راستی، سزاوارترین مردم به ابراهیم همان کسانی هستند که از او پیروی کرده‌اند؛ و \[از جمله\] این پیامبر \[شما محمد\] و کسانی‌ که \[مسلمانند و به او\] ایمان آورده‌اند؛ و الله \[یار و\] کارسازِ مؤمنان است. ### الآية 3:69 > وَدَّتْ طَائِفَةٌ مِنْ أَهْلِ الْكِتَابِ لَوْ يُضِلُّونَكُمْ وَمَا يُضِلُّونَ إِلَّا أَنْفُسَهُمْ وَمَا يَشْعُرُونَ [3:69] \[ای مؤمنان،\] گروهی از اهل کتاب آرزو می‌کردند کاش شما را گمراه می‌کردند؛ در حالی‌ که جز خودشان \[کسی\] را گمراه نمی‌کنند و\[لی\] نمی‌فهمند. ### الآية 3:70 > يَا أَهْلَ الْكِتَابِ لِمَ تَكْفُرُونَ بِآيَاتِ اللَّهِ وَأَنْتُمْ تَشْهَدُونَ [3:70] ای اهل کتاب، چرا به آیات الله کافر می‌شوید، در حالی که خود \[به درستیِ آن\] گواهی می‌دهید؟ ### الآية 3:71 > يَا أَهْلَ الْكِتَابِ لِمَ تَلْبِسُونَ الْحَقَّ بِالْبَاطِلِ وَتَكْتُمُونَ الْحَقَّ وَأَنْتُمْ تَعْلَمُونَ [3:71] ای اهل کتاب، چرا حق را به باطل می‌آمیزید و حقیقت \[= پیامبریِ محمد\] را پنهان می‌کنید در حالی که خود می‌دانید؟ ### الآية 3:72 > وَقَالَتْ طَائِفَةٌ مِنْ أَهْلِ الْكِتَابِ آمِنُوا بِالَّذِي أُنْزِلَ عَلَى الَّذِينَ آمَنُوا وَجْهَ النَّهَارِ وَاكْفُرُوا آخِرَهُ لَعَلَّهُمْ يَرْجِعُونَ [3:72] گروهی از \[علمای\] اهل کتاب \[به یکدیگر\] گفتند: «در آغاز روز به آنچه بر مؤمنان نازل شده است ایمان بیاورید و در پایان \[روز\] کافر شوید؛ شاید آنان \[نیز تردید کنند و از اسلام\] برگردند. ### الآية 3:73 > وَلَا تُؤْمِنُوا إِلَّا لِمَنْ تَبِعَ دِينَكُمْ قُلْ إِنَّ الْهُدَىٰ هُدَى اللَّهِ أَنْ يُؤْتَىٰ أَحَدٌ مِثْلَ مَا أُوتِيتُمْ أَوْ يُحَاجُّوكُمْ عِنْدَ رَبِّكُمْ ۗ قُلْ إِنَّ الْفَضْلَ بِيَدِ اللَّهِ يُؤْتِيهِ مَنْ يَشَاءُ ۗ وَاللَّهُ وَاسِعٌ عَلِيمٌ [3:73] و \[اینکه\] ایمان نیاورید مگر به کسی‌ که از دین شما پیروی می‌کند». \[ای پیامبر، به آنان\] بگو: **«در حقیقت، هدایت، هدایتِ الله است. \[باز گفتند: «هرگز چیزی به مسلمانان نیاموزید و اجازه ندهید\] به کسی نظیر آنچه به شما داده شده است، داده شود یا \[دلیلی در اختیارشان نگذارید که بتوانند\] در پیشگاه پروردگارتان با شما بحث کنند»**. \[ای پیامبر،\] بگو: «بی‌تردید، فضل \[و برتری\] به دست الله است؛ آن را به هر ‌کس بخواهد می‌بخشد؛ و الله گشایشگرِ داناست. ### الآية 3:74 > يَخْتَصُّ بِرَحْمَتِهِ مَنْ يَشَاءُ ۗ وَاللَّهُ ذُو الْفَضْلِ الْعَظِيمِ [3:74] رحمت خویش را به هر ‌کس بخواهد اختصاص می‌دهد؛ و الله دارای بخشش بزرگ \[و بی‌اندازه\] است». ### الآية 3:75 > ۞ وَمِنْ أَهْلِ الْكِتَابِ مَنْ إِنْ تَأْمَنْهُ بِقِنْطَارٍ يُؤَدِّهِ إِلَيْكَ وَمِنْهُمْ مَنْ إِنْ تَأْمَنْهُ بِدِينَارٍ لَا يُؤَدِّهِ إِلَيْكَ إِلَّا مَا دُمْتَ عَلَيْهِ قَائِمًا ۗ ذَٰلِكَ بِأَنَّهُمْ قَالُوا لَيْسَ عَلَيْنَا فِي الْأُمِّيِّينَ سَبِيلٌ وَيَقُولُونَ عَلَى اللَّهِ الْكَذِبَ وَهُمْ يَعْلَمُونَ [3:75] از اهل کتاب کسی هست که اگر مال فراوانی به او امانت دهی، آن را به تو بازمی‌گرداند؛ و از \[میان\] آنان کسی هست که اگر او را بر دیناری امین بشماری، آن را به تو بازنمی‌گردانَد؛ مگر آنکه پیوسته بر \[دریافتِ\] آن ایستادگى كنى. این به سبب آن است که آنان می‌گویند: **«در مورد \[خوردن اموالِ\] قوم عرب، گناهی بر ما نیست»**؛ و \[بدین گونه، آنان\] در حالی ‌که \[حقیقت را\] می‌دانند، بر الله دروغ می‌بندند. ### الآية 3:76 > بَلَىٰ مَنْ أَوْفَىٰ بِعَهْدِهِ وَاتَّقَىٰ فَإِنَّ اللَّهَ يُحِبُّ الْمُتَّقِينَ [3:76] آری، \[این کار، گناه است؛ اما\] هر ‌کس به پیمان خود وفا کند و پرهیزگاری نماید، \[بداند که\] بی‌تردید، الله پرهیزگاران را دوست دارد. ### الآية 3:77 > إِنَّ الَّذِينَ يَشْتَرُونَ بِعَهْدِ اللَّهِ وَأَيْمَانِهِمْ ثَمَنًا قَلِيلًا أُولَٰئِكَ لَا خَلَاقَ لَهُمْ فِي الْآخِرَةِ وَلَا يُكَلِّمُهُمُ اللَّهُ وَلَا يَنْظُرُ إِلَيْهِمْ يَوْمَ الْقِيَامَةِ وَلَا يُزَكِّيهِمْ وَلَهُمْ عَذَابٌ أَلِيمٌ [3:77] کسانی که پیمان الله \[دربارۀ اجرای احکام\] و سوگند‌های خود \[دربارۀ پیروی از محمد\] را به بهای ناچیزی می‌فروشند، یقیناً بهره‌ای در آخرت نخواهند داشت و الله روز قیامت با آنان سخن نمی‌گوید و به آنان نمی‌نگرد و آنها را \[از گناه\] پاک نمی‌سازد و عذاب دردناکی \[در پیش\] دارند. ### الآية 3:78 > وَإِنَّ مِنْهُمْ لَفَرِيقًا يَلْوُونَ أَلْسِنَتَهُمْ بِالْكِتَابِ لِتَحْسَبُوهُ مِنَ الْكِتَابِ وَمَا هُوَ مِنَ الْكِتَابِ وَيَقُولُونَ هُوَ مِنْ عِنْدِ اللَّهِ وَمَا هُوَ مِنْ عِنْدِ اللَّهِ وَيَقُولُونَ عَلَى اللَّهِ الْكَذِبَ وَهُمْ يَعْلَمُونَ [3:78] و گروهی از آنان \[= یهود\] هستند که زبان خود را به \[هنگام تلاوت\] کتاب \[تورات\] چنان می‌گردانند که گمان کنید \[آنچه می‌خوانند واقعاً\] از \[مطالبِ آن\] کتاب است، در حالی که از آن کتاب نیست؛ و \[باز به دروغ\] می‌گویند: **«آن \[جملات\] از جانب الله است»**؛ در صورتی که از جانب الله نیست و بر الله دروغ می‌بندند، در حالی که خود \[نیز حقیقت را\] می‌دانند. ### الآية 3:79 > مَا كَانَ لِبَشَرٍ أَنْ يُؤْتِيَهُ اللَّهُ الْكِتَابَ وَالْحُكْمَ وَالنُّبُوَّةَ ثُمَّ يَقُولَ لِلنَّاسِ كُونُوا عِبَادًا لِي مِنْ دُونِ اللَّهِ وَلَٰكِنْ كُونُوا رَبَّانِيِّينَ بِمَا كُنْتُمْ تُعَلِّمُونَ الْكِتَابَ وَبِمَا كُنْتُمْ تَدْرُسُونَ [3:79] برای هیچ بشری سزاوار نیست که الله به او کتاب و حُکم \[= دانش و فهم\] و پیامبری دهد، سپس او به مردم بگوید: **«به جای الله، بندگان من باشید»**. بلکه \[سزاوار است که پیامبران به مردم بگویند:\] **«به خاطر آنکه کتاب \[تورات\] را آموزش می‌دادید و از آنجا که \[عقاید و احکام آن را به دیگران\] درس می‌دادید، \[فقیهان و دانشمندان\] الهی باشید»**. ### الآية 3:80 > وَلَا يَأْمُرَكُمْ أَنْ تَتَّخِذُوا الْمَلَائِكَةَ وَالنَّبِيِّينَ أَرْبَابًا ۗ أَيَأْمُرُكُمْ بِالْكُفْرِ بَعْدَ إِذْ أَنْتُمْ مُسْلِمُونَ [3:80] و نه اینکه به شما فرمان دهد که فرشتگان و پیامبران را \[به جای الله،\] صاحب‌اختیار \[معبود\] بگیرید. آیا \[این شخص\] شما را پس از آنکه مسلمان شدید، به کفر فرمان می‌دهد؟ ### الآية 3:81 > وَإِذْ أَخَذَ اللَّهُ مِيثَاقَ النَّبِيِّينَ لَمَا آتَيْتُكُمْ مِنْ كِتَابٍ وَحِكْمَةٍ ثُمَّ جَاءَكُمْ رَسُولٌ مُصَدِّقٌ لِمَا مَعَكُمْ لَتُؤْمِنُنَّ بِهِ وَلَتَنْصُرُنَّهُ ۚ قَالَ أَأَقْرَرْتُمْ وَأَخَذْتُمْ عَلَىٰ ذَٰلِكُمْ إِصْرِي ۖ قَالُوا أَقْرَرْنَا ۚ قَالَ فَاشْهَدُوا وَأَنَا مَعَكُمْ مِنَ الشَّاهِدِينَ [3:81] و \[ای پیامبر، یاد کن از\] هنگامى كه الله از پیامبران پیمان گرفت \[و فرمود:\] **«هر گاه به شما كتاب و حكمتى دادم و آنگاه فرستاده‌اى \[= محمد\] به سویتان آمد كه آنچه را با شماست تصدیق كرد، باید به او ایمان آورید و یاری‌اش کنید»**. \[آنگاه\] فرمود: **«آیا اقرار کردید و پیمان محکم مرا در این باره پذیرفتید؟»** \[آنان\] گفتند: **«اقرار کردیم»**. \[الله\] فرمود: **«پس \[بر خود و امت‏هایتان\] گواه باشید و من \[نیز\] با شما از گواهانم»**. ### الآية 3:82 > فَمَنْ تَوَلَّىٰ بَعْدَ ذَٰلِكَ فَأُولَٰئِكَ هُمُ الْفَاسِقُونَ [3:82] پس هر ‌کس بعد از این \[پیمان، از عهد خویش\] روی بگردانَد، آنانند که فاسقند». ### الآية 3:83 > أَفَغَيْرَ دِينِ اللَّهِ يَبْغُونَ وَلَهُ أَسْلَمَ مَنْ فِي السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ طَوْعًا وَكَرْهًا وَإِلَيْهِ يُرْجَعُونَ [3:83] آیا \[کافران، آیینی\] جز دین الله را می‌جویند؟ حال آنکه هر ‌کس \[و هر چه\] در آسمان‏ها و زمین است ـ خواه ناخواه ـ سر به فرمان او نهاده است و \[همگی\] به سوی او بازگردانده می‌شوند. ### الآية 3:84 > قُلْ آمَنَّا بِاللَّهِ وَمَا أُنْزِلَ عَلَيْنَا وَمَا أُنْزِلَ عَلَىٰ إِبْرَاهِيمَ وَإِسْمَاعِيلَ وَإِسْحَاقَ وَيَعْقُوبَ وَالْأَسْبَاطِ وَمَا أُوتِيَ مُوسَىٰ وَعِيسَىٰ وَالنَّبِيُّونَ مِنْ رَبِّهِمْ لَا نُفَرِّقُ بَيْنَ أَحَدٍ مِنْهُمْ وَنَحْنُ لَهُ مُسْلِمُونَ [3:84] \[ای پیامبر،\] بگو: **«به الله و آنچه بر ما نازل شده است ایمان آوردیم و \[همچنین به\] آنچه بر ابراهیم و اسماعیل و اسحاق و یعقوب و \[پیامبرانی که از\] نوادگان \[یعقوب بودند\] نازل گردیده است و آنچه به موسی و عیسی و \[دیگر\] پیامبران از جانب پروردگارشان داده شده است؛ میان هیچ‌یک از آنان فرقی نمی‌گذاریم و تسلیمِ او هستیم»**. ### الآية 3:85 > وَمَنْ يَبْتَغِ غَيْرَ الْإِسْلَامِ دِينًا فَلَنْ يُقْبَلَ مِنْهُ وَهُوَ فِي الْآخِرَةِ مِنَ الْخَاسِرِينَ [3:85] هر ‌کس دینی غیر از اسلام برگزیند، هرگز از او پذیرفته نخواهد شد و در آخرت از زیانکاران است. ### الآية 3:86 > كَيْفَ يَهْدِي اللَّهُ قَوْمًا كَفَرُوا بَعْدَ إِيمَانِهِمْ وَشَهِدُوا أَنَّ الرَّسُولَ حَقٌّ وَجَاءَهُمُ الْبَيِّنَاتُ ۚ وَاللَّهُ لَا يَهْدِي الْقَوْمَ الظَّالِمِينَ [3:86] چگونه الله قومی را هدایت می‌کند که بعد از ایمانشان و \[پس از آنکه\] گواهی دادند به اینکه پیامبر \[اسلام\] بر حق است و برایشان دلایل روشن آمد، کافر شدند؟ و قطعاً الله قوم ستمکار را هدایت نمی‌کند. ### الآية 3:87 > أُولَٰئِكَ جَزَاؤُهُمْ أَنَّ عَلَيْهِمْ لَعْنَةَ اللَّهِ وَالْمَلَائِكَةِ وَالنَّاسِ أَجْمَعِينَ [3:87] جَزایشان این است که لعنتِ الله و فرشتگان و مردم، همگی بر آنهاست. ### الآية 3:88 > خَالِدِينَ فِيهَا لَا يُخَفَّفُ عَنْهُمُ الْعَذَابُ وَلَا هُمْ يُنْظَرُونَ [3:88] در آن \[لعنت،\] جاودانه می‌مانند؛ نه عذاب از اینان کاسته می‌شود و نه مهلت \[عذر و توبه\] می‌یابند. ### الآية 3:89 > إِلَّا الَّذِينَ تَابُوا مِنْ بَعْدِ ذَٰلِكَ وَأَصْلَحُوا فَإِنَّ اللَّهَ غَفُورٌ رَحِيمٌ [3:89] مگر کسانی‌ که پس از آن توبه کردند و \[با درستکاری، رفتارشان را\] اصلاح نمودند؛ که بی‌گمان، الله آمرزندۀ مهربان است. ### الآية 3:90 > إِنَّ الَّذِينَ كَفَرُوا بَعْدَ إِيمَانِهِمْ ثُمَّ ازْدَادُوا كُفْرًا لَنْ تُقْبَلَ تَوْبَتُهُمْ وَأُولَٰئِكَ هُمُ الضَّالُّونَ [3:90] به راستی، کسانی که پس از ایمان خود کافر شدند و بر کفر \[خویش\] افزودند، هرگز توبۀ آنان پذیرفته نخواهند شد و آنان قطعاً گمراهند. ### الآية 3:91 > إِنَّ الَّذِينَ كَفَرُوا وَمَاتُوا وَهُمْ كُفَّارٌ فَلَنْ يُقْبَلَ مِنْ أَحَدِهِمْ مِلْءُ الْأَرْضِ ذَهَبًا وَلَوِ افْتَدَىٰ بِهِ ۗ أُولَٰئِكَ لَهُمْ عَذَابٌ أَلِيمٌ وَمَا لَهُمْ مِنْ نَاصِرِينَ [3:91] کسانی که کفر ورزیدند و در حال کفر از دنیا رفتند، اگر چه روی زمین پر از طلا باشد و آن را به عنوان فدیه \[و کفّارۀ اعمال بدِ خویش\] بپردازند، هرگز از هیچ‏یک از آنها پذیرفته نخواهد شد و مجازاتی دردناک \[در پیش\] دارند و یاورانی نخواهند داشت. ### الآية 3:92 > لَنْ تَنَالُوا الْبِرَّ حَتَّىٰ تُنْفِقُوا مِمَّا تُحِبُّونَ ۚ وَمَا تُنْفِقُوا مِنْ شَيْءٍ فَإِنَّ اللَّهَ بِهِ عَلِيمٌ [3:92] \[ای مؤمنان،\] هرگز به \[منزلت و ثواب\] نیکوکاری دست نمی‌یابید مگر آنکه از آنچه دوست دارید انفاق کنید؛ و بی‌تردید، الله به آنچه انفاق می‌کنید داناست. ### الآية 3:93 > ۞ كُلُّ الطَّعَامِ كَانَ حِلًّا لِبَنِي إِسْرَائِيلَ إِلَّا مَا حَرَّمَ إِسْرَائِيلُ عَلَىٰ نَفْسِهِ مِنْ قَبْلِ أَنْ تُنَزَّلَ التَّوْرَاةُ ۗ قُلْ فَأْتُوا بِالتَّوْرَاةِ فَاتْلُوهَا إِنْ كُنْتُمْ صَادِقِينَ [3:93] همۀ غذاها برای بنی‌اسرائیل حلال بود، مگر آنچه یعقوب پیش از نزول تورات بر خود حرام کرده بود. \[ای پیامبر، به یهود\] بگو: **«اگر راست می‌گویید \[و سخنم را باور ندارید\]، تورات را بیاورید و آن را بخوانید»**. ### الآية 3:94 > فَمَنِ افْتَرَىٰ عَلَى اللَّهِ الْكَذِبَ مِنْ بَعْدِ ذَٰلِكَ فَأُولَٰئِكَ هُمُ الظَّالِمُونَ [3:94] پس هر ‌کس بعد از این، بر الله دروغ بندد، آنانند که ستمکارند. ### الآية 3:95 > قُلْ صَدَقَ اللَّهُ ۗ فَاتَّبِعُوا مِلَّةَ إِبْرَاهِيمَ حَنِيفًا وَمَا كَانَ مِنَ الْمُشْرِكِينَ [3:95] \[ای پیامبر،\] بگو: **«الله \[در مورد یعقوب و هر چه نازل فرموده است\] راست گفت؛ پس از آیین ابراهیم پیروی کنید که حق‏گرا بود و هرگز در زمرۀ مشرکان نبود»**. ### الآية 3:96 > إِنَّ أَوَّلَ بَيْتٍ وُضِعَ لِلنَّاسِ لَلَّذِي بِبَكَّةَ مُبَارَكًا وَهُدًى لِلْعَالَمِينَ [3:96] در حقیقت، نخستین خانه‌ای که برای \[عبادت\] مردم قرار داده شد، همانی است که در مکه قرار دارد که پربرکت و \[مایۀ\] هدایت جهانیان است. ### الآية 3:97 > فِيهِ آيَاتٌ بَيِّنَاتٌ مَقَامُ إِبْرَاهِيمَ ۖ وَمَنْ دَخَلَهُ كَانَ آمِنًا ۗ وَلِلَّهِ عَلَى النَّاسِ حِجُّ الْبَيْتِ مَنِ اسْتَطَاعَ إِلَيْهِ سَبِيلًا ۚ وَمَنْ كَفَرَ فَإِنَّ اللَّهَ غَنِيٌّ عَنِ الْعَالَمِينَ [3:97] در آن \[خانه،\] نشانه‌های روشن، \[از جمله\] مقام ابراهیم است و \[دیگر اینکه\] هر ‌کس وارد آن \[حرم\] شود، در امان خواهد بود؛ و بر مردم \[واجب\] است كه براى \[عبادتِ\] الله قصد آن خانه كنند \[البته برای\] کسی که توانایی \[مالی و جسمی\] رفتن به سوی آن را دارد؛ و هر ‌کس \[به فریضۀ حج\] کفر ورزد، بی‌تردید، الله از جهانیان بی‌نیاز است. ### الآية 3:98 > قُلْ يَا أَهْلَ الْكِتَابِ لِمَ تَكْفُرُونَ بِآيَاتِ اللَّهِ وَاللَّهُ شَهِيدٌ عَلَىٰ مَا تَعْمَلُونَ [3:98] \[ای پیامبر،\] بگو: **«ای اهل کتاب، چرا به الله کفر می‌ورزید؟ حال آنکه الله بر آنچه می‌کنید، گواه است»**. ### الآية 3:99 > قُلْ يَا أَهْلَ الْكِتَابِ لِمَ تَصُدُّونَ عَنْ سَبِيلِ اللَّهِ مَنْ آمَنَ تَبْغُونَهَا عِوَجًا وَأَنْتُمْ شُهَدَاءُ ۗ وَمَا اللَّهُ بِغَافِلٍ عَمَّا تَعْمَلُونَ [3:99] بگو: **«ای اهل کتاب، چرا کسی را که ایمان آورده ‌است از راهِ الله باز می‌دارید و آن را منحرف می‌خواهید؟ در حالی که شما \[خود به درستیِ آن\] گواهید؛ و الله از آنچه می‌کنید غافل نیست»**. ### الآية 3:100 > يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا إِنْ تُطِيعُوا فَرِيقًا مِنَ الَّذِينَ أُوتُوا الْكِتَابَ يَرُدُّوكُمْ بَعْدَ إِيمَانِكُمْ كَافِرِينَ [3:100] ای کسانی‌ که ایمان آورده‌اید، اگر از گروهی از اهل کتاب اطاعت کنید، شما را پس از ایمانتان‏ به کفر بازمی‌گردانند. ### الآية 3:101 > وَكَيْفَ تَكْفُرُونَ وَأَنْتُمْ تُتْلَىٰ عَلَيْكُمْ آيَاتُ اللَّهِ وَفِيكُمْ رَسُولُهُ ۗ وَمَنْ يَعْتَصِمْ بِاللَّهِ فَقَدْ هُدِيَ إِلَىٰ صِرَاطٍ مُسْتَقِيمٍ [3:101] و چگونه شما کافر مى‌شوید در حالی که آیات الله بر شما خوانده می‌شود و پیامبرش میان شماست؟ و هر ‌کس به \[کتاب\] الله \[و سنت پیامبرش\] تمسّک جوید، قطعاً به راه راست هدایت شده ‌است. ### الآية 3:102 > يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا اتَّقُوا اللَّهَ حَقَّ تُقَاتِهِ وَلَا تَمُوتُنَّ إِلَّا وَأَنْتُمْ مُسْلِمُونَ [3:102] ای کسانی‌ که ایمان آورده‌اید، از الله ـ‌آن گونه که شایستۀ پروا کردن از اوست‌ـ پروا کنید و جز در حال مسلمانی نمیرید. ### الآية 3:103 > وَاعْتَصِمُوا بِحَبْلِ اللَّهِ جَمِيعًا وَلَا تَفَرَّقُوا ۚ وَاذْكُرُوا نِعْمَتَ اللَّهِ عَلَيْكُمْ إِذْ كُنْتُمْ أَعْدَاءً فَأَلَّفَ بَيْنَ قُلُوبِكُمْ فَأَصْبَحْتُمْ بِنِعْمَتِهِ إِخْوَانًا وَكُنْتُمْ عَلَىٰ شَفَا حُفْرَةٍ مِنَ النَّارِ فَأَنْقَذَكُمْ مِنْهَا ۗ كَذَٰلِكَ يُبَيِّنُ اللَّهُ لَكُمْ آيَاتِهِ لَعَلَّكُمْ تَهْتَدُونَ [3:103] و همگی به ریسمان الله \[= دین الله\] چنگ زنید و پراکنده نشوید؛ و نعمت \[بزرگِ\] الله را بر خود به یاد آورید که چگونه دشمن یکدیگر بودید و او میان دل‏هایتان الفت ایجاد کرد و به \[لطف و برکتِ\] نعمتش برادر شدید؛ و \[پیش از آن، به خاطر کفرتان،\] بر آستانۀ پرتگاه آتش قرار داشتید \[که\] الله شما را از آن نجات داد. الله اینچنین آیات خود را برایتان آشکار می‌سازد؛ باشد که هدایت یابید. ### الآية 3:104 > وَلْتَكُنْ مِنْكُمْ أُمَّةٌ يَدْعُونَ إِلَى الْخَيْرِ وَيَأْمُرُونَ بِالْمَعْرُوفِ وَيَنْهَوْنَ عَنِ الْمُنْكَرِ ۚ وَأُولَٰئِكَ هُمُ الْمُفْلِحُونَ [3:104] و \[ای مؤمنان،\] باید گروهی از شما باشند که \[مردم را\] به نیکی دعوت کنند و به \[کارهای\] شایسته فرمان دهند و از \[امور\] ناپسند بازدارند؛ و آنانند که رستگارند. ### الآية 3:105 > وَلَا تَكُونُوا كَالَّذِينَ تَفَرَّقُوا وَاخْتَلَفُوا مِنْ بَعْدِ مَا جَاءَهُمُ الْبَيِّنَاتُ ۚ وَأُولَٰئِكَ لَهُمْ عَذَابٌ عَظِيمٌ [3:105] و مانند کسانی نباشید که پس از آنکه دلایل روشن برایشان آمد، پراکنده شدند و اختلاف کردند. اینان عذابی سهمگین \[در پیش\] دارند. ### الآية 3:106 > يَوْمَ تَبْيَضُّ وُجُوهٌ وَتَسْوَدُّ وُجُوهٌ ۚ فَأَمَّا الَّذِينَ اسْوَدَّتْ وُجُوهُهُمْ أَكَفَرْتُمْ بَعْدَ إِيمَانِكُمْ فَذُوقُوا الْعَذَابَ بِمَا كُنْتُمْ تَكْفُرُونَ [3:106] روزی‌ که چهره‌هایی سپید و چهره‌هایی سیاه می‌گردد؛ اما \[به\] کسانی که چهره‌هایشان سیاه شده است \[گفته می‌شود:\] **«آیا بعد از ایمانتان کافر شدید؟ پس به سبب آنچه کفر می‌ورزیدید، عذاب را بچشید»**. ### الآية 3:107 > وَأَمَّا الَّذِينَ ابْيَضَّتْ وُجُوهُهُمْ فَفِي رَحْمَةِ اللَّهِ هُمْ فِيهَا خَالِدُونَ [3:107] و اما کسانی که چهره‌هایشان سپید گشته است، در رحمتِ الله \[در بهشتِ برین\] جای می‌گیرند و در آن جاودانند. ### الآية 3:108 > تِلْكَ آيَاتُ اللَّهِ نَتْلُوهَا عَلَيْكَ بِالْحَقِّ ۗ وَمَا اللَّهُ يُرِيدُ ظُلْمًا لِلْعَالَمِينَ [3:108] \[ای پیامبر،\] اینها آیات الله است که آن را به‌حق بر تو می‌خوانیم؛ و الله \[هیچ گاه\] ستمی برای جهانیان نمی‌خواهد. ### الآية 3:109 > وَلِلَّهِ مَا فِي السَّمَاوَاتِ وَمَا فِي الْأَرْضِ ۚ وَإِلَى اللَّهِ تُرْجَعُ الْأُمُورُ [3:109] و هر چه در آسمان‏ها و زمین است از آنِ الله است و \[همۀ\] کارها به سوی الله بازگردانده می‌شود. ### الآية 3:110 > كُنْتُمْ خَيْرَ أُمَّةٍ أُخْرِجَتْ لِلنَّاسِ تَأْمُرُونَ بِالْمَعْرُوفِ وَتَنْهَوْنَ عَنِ الْمُنْكَرِ وَتُؤْمِنُونَ بِاللَّهِ ۗ وَلَوْ آمَنَ أَهْلُ الْكِتَابِ لَكَانَ خَيْرًا لَهُمْ ۚ مِنْهُمُ الْمُؤْمِنُونَ وَأَكْثَرُهُمُ الْفَاسِقُونَ [3:110] \[ای امت محمد،\] شما بهترین امتی هستید که برای مردم پدیدار شده‌اید: به کار نیک فرمان می‌دهید و از کارِ ناپسند بازمی‌دارید و به الله ایمان دارید؛ و اگر اهل کتاب \[نیز\] ایمان می‌آوردند، قطعاً برایشان بهتر بود؛ برخی از آنان مؤمنند و\[لی\] بیشتر آنان \[فاسق و\] نافرمانند. ### الآية 3:111 > لَنْ يَضُرُّوكُمْ إِلَّا أَذًى ۖ وَإِنْ يُقَاتِلُوكُمْ يُوَلُّوكُمُ الْأَدْبَارَ ثُمَّ لَا يُنْصَرُونَ [3:111] \[فاسقان اهل کتاب\] جز آزاری اندک \[همچون طعنه و تمسخر\] هرگز زیانی به شما نخواهند رساند و اگر با شما بجنگند، \[شکست می‌خورند و\] به شما پشت می‌کنند؛ آنگاه \[نیز از سوی هیچ کس\] یاری نمی‌شوند. ### الآية 3:112 > ضُرِبَتْ عَلَيْهِمُ الذِّلَّةُ أَيْنَ مَا ثُقِفُوا إِلَّا بِحَبْلٍ مِنَ اللَّهِ وَحَبْلٍ مِنَ النَّاسِ وَبَاءُوا بِغَضَبٍ مِنَ اللَّهِ وَضُرِبَتْ عَلَيْهِمُ الْمَسْكَنَةُ ۚ ذَٰلِكَ بِأَنَّهُمْ كَانُوا يَكْفُرُونَ بِآيَاتِ اللَّهِ وَيَقْتُلُونَ الْأَنْبِيَاءَ بِغَيْرِ حَقٍّ ۚ ذَٰلِكَ بِمَا عَصَوْا وَكَانُوا يَعْتَدُونَ [3:112] \[یهود\] هر کجا یافت شوند، \[داغِ ننگ و\] خواری بر آنان زده شده است؛ مگر آنکه در پناه امانِ الله و امانِ مردم باشند؛ و آنان به خشمی از الله گرفتار شده‌اند و \[داغِ\] درماندگی بر آنان زده شده است. این به سبب آن بود که به آیات الله کفر می‌ورزیدند و پیامبران را به ناحق می‌کشتند؛ \[و نیز\] این \[سزا\] به خاطر آن بود که نافرمانی کردند و از حدود \[الهی\] تجاوز می‏نمودند. ### الآية 3:113 > ۞ لَيْسُوا سَوَاءً ۗ مِنْ أَهْلِ الْكِتَابِ أُمَّةٌ قَائِمَةٌ يَتْلُونَ آيَاتِ اللَّهِ آنَاءَ اللَّيْلِ وَهُمْ يَسْجُدُونَ [3:113] \[ولی همۀ آنان\] یکسان نیستند. گروهی از اهل کتاب هستند که درستکارند \[و\] در دل شب، در حالی که به نماز ایستاده‌اند، آیات الله را می‌خوانند، ### الآية 3:114 > يُؤْمِنُونَ بِاللَّهِ وَالْيَوْمِ الْآخِرِ وَيَأْمُرُونَ بِالْمَعْرُوفِ وَيَنْهَوْنَ عَنِ الْمُنْكَرِ وَيُسَارِعُونَ فِي الْخَيْرَاتِ وَأُولَٰئِكَ مِنَ الصَّالِحِينَ [3:114] \[برخی از\] آنان به الله و روز قیامت ایمان دارند و \[مردم را\] به نیکی امر می‌کنند و از بدی باز می‌دارند و در \[انجام\] کارهای نیک می‌شتابند و آنان از زمرۀ شایستگانند. ### الآية 3:115 > وَمَا يَفْعَلُوا مِنْ خَيْرٍ فَلَنْ يُكْفَرُوهُ ۗ وَاللَّهُ عَلِيمٌ بِالْمُتَّقِينَ [3:115] و هر کار نیکی که انجام دهند، هرگز دربارۀ آن ناسپاسی نخواهند دید؛ و الله به \[حال\] پرهیزگاران داناست. ### الآية 3:116 > إِنَّ الَّذِينَ كَفَرُوا لَنْ تُغْنِيَ عَنْهُمْ أَمْوَالُهُمْ وَلَا أَوْلَادُهُمْ مِنَ اللَّهِ شَيْئًا ۖ وَأُولَٰئِكَ أَصْحَابُ النَّارِ ۚ هُمْ فِيهَا خَالِدُونَ [3:116] بی‌گمان، کسانی که کفر ورزیدند، هرگز اموال و فرزندانشان چیزی از \[عذاب\] الله را از آنان دفع نخواهد کرد و آنان اهل آتشند \[و\]‏ جاودانه در آن می‌مانند. ### الآية 3:117 > مَثَلُ مَا يُنْفِقُونَ فِي هَٰذِهِ الْحَيَاةِ الدُّنْيَا كَمَثَلِ رِيحٍ فِيهَا صِرٌّ أَصَابَتْ حَرْثَ قَوْمٍ ظَلَمُوا أَنْفُسَهُمْ فَأَهْلَكَتْهُ ۚ وَمَا ظَلَمَهُمُ اللَّهُ وَلَٰكِنْ أَنْفُسَهُمْ يَظْلِمُونَ [3:117] مَثَل آنچه \[کافران\] در این زندگی دنیا انفاق می‌کنند، همانند بادی است که سرمای سختی با خود دارد و به کشتزار قومی که بر خود ستم کرده‌اند می‌رسد و نابودش می‌سازد. الله به آنان ستم نکرده است، بلکه آنان خود بر خویشتن ستم کرده‌اند. ### الآية 3:118 > يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لَا تَتَّخِذُوا بِطَانَةً مِنْ دُونِكُمْ لَا يَأْلُونَكُمْ خَبَالًا وَدُّوا مَا عَنِتُّمْ قَدْ بَدَتِ الْبَغْضَاءُ مِنْ أَفْوَاهِهِمْ وَمَا تُخْفِي صُدُورُهُمْ أَكْبَرُ ۚ قَدْ بَيَّنَّا لَكُمُ الْآيَاتِ ۖ إِنْ كُنْتُمْ تَعْقِلُونَ [3:118] ای کسانی‌ که ایمان آورده‌اید، از غیر خودتان \[دوست و\] همراز نگیرید. آنان از هیچ نابکاری \[و شرّی\] در حق شما کوتاهی نمی‌کنند \[و\] دوست دارند که شما در رنج و زحمت باشید. در حقیقت، \[نشانه‌های\] دشمنی، از گفتارشان آشکار ‌است و آنچه در دل‏هایشان پنهان می‌دارند بزرگ‌تر است. اگر بیندیشید، قطعاً \[خواهید دانست که\] ما نشانه‌ها\[ی پندآموز و راه سعادت دنیا و آخرت\] را برایتان به روشنی بیان کرده‌ایم. ### الآية 3:119 > هَا أَنْتُمْ أُولَاءِ تُحِبُّونَهُمْ وَلَا يُحِبُّونَكُمْ وَتُؤْمِنُونَ بِالْكِتَابِ كُلِّهِ وَإِذَا لَقُوكُمْ قَالُوا آمَنَّا وَإِذَا خَلَوْا عَضُّوا عَلَيْكُمُ الْأَنَامِلَ مِنَ الْغَيْظِ ۚ قُلْ مُوتُوا بِغَيْظِكُمْ ۗ إِنَّ اللَّهَ عَلِيمٌ بِذَاتِ الصُّدُورِ [3:119] هان! شما \[ای مؤمنان،\] کسانی هستید که آنان را دوست ‌دارید در حالی‌ که آنها شما را دوست ندارند و شما به همۀ کتاب\[های آسمانی\] ایمان دارید \[ولی آنان به قرآن ایمان ندارند\]؛ و چون با شما ملاقات می‌کنند می‌گویند: **«ایمان آورده‌ایم»** و چون تنها می‌شوند، از شدت خشم بر شما، سرانگشتان \[خود\] را به دندان می‌گزند. \[ای پیامبر، به آنان\] بگو: **«به خشمِ خود بمیرید»**. بی‌گمان، الله از \[راز\] درون سینه‌ها آگاه است. ### الآية 3:120 > إِنْ تَمْسَسْكُمْ حَسَنَةٌ تَسُؤْهُمْ وَإِنْ تُصِبْكُمْ سَيِّئَةٌ يَفْرَحُوا بِهَا ۖ وَإِنْ تَصْبِرُوا وَتَتَّقُوا لَا يَضُرُّكُمْ كَيْدُهُمْ شَيْئًا ۗ إِنَّ اللَّهَ بِمَا يَعْمَلُونَ مُحِيطٌ [3:120] \[ای مؤمنان،\] اگر به شما نیکی \[و خوشی\] رسد، آنان را اندوهگین می‌سازد و اگر به شما بدی \[و گزندی\] رسد، به آن شادمان می‌شوند؛ و اگر \[بر تقدیر الهی\] صبر و پرهیزگاری نمایید، مکر و نیرنگشان هیچ زیانی به شما نمی‌رساند \[چرا که\] بی‌تردید، الله به آنچه می‌کنند احاطه دارد. ### الآية 3:121 > وَإِذْ غَدَوْتَ مِنْ أَهْلِكَ تُبَوِّئُ الْمُؤْمِنِينَ مَقَاعِدَ لِلْقِتَالِ ۗ وَاللَّهُ سَمِيعٌ عَلِيمٌ [3:121] و \[ای پیامبر، به یاد آور\] زمانی که \[در جنگ احد،\] بامدادان از خانه و کاشانه‌ات بیرون آمدی \[و\] مؤمنان را برای جنگیدن در سنگرهای نظامی مستقر می‌کردی؛ و الله شنوای داناست. ### الآية 3:122 > إِذْ هَمَّتْ طَائِفَتَانِ مِنْكُمْ أَنْ تَفْشَلَا وَاللَّهُ وَلِيُّهُمَا ۗ وَعَلَى اللَّهِ فَلْيَتَوَكَّلِ الْمُؤْمِنُونَ [3:122] و \[به یاد آور\] هنگامی که دو گروه از شما \[= بنی‏سَلَمه و بنی‌حارثه\] خواستند سستی ورزند \[و همراه منافقان به مدینه بازگردند\]؛ ولی الله یاور \[و نگهدار\] آنان بود؛ و مؤمنان باید تنها بر الله توکل کنند. ### الآية 3:123 > وَلَقَدْ نَصَرَكُمُ اللَّهُ بِبَدْرٍ وَأَنْتُمْ أَذِلَّةٌ ۖ فَاتَّقُوا اللَّهَ لَعَلَّكُمْ تَشْكُرُونَ [3:123] و \[ای مؤمنان،\] بی‌گمان، الله شما را در \[جنگ\] بدر در حالی یاری کرد که \[به سبب کمبود افراد و اسلحه\] ناتوان بودید؛ پس از الله پروا کنید؛ باشد که شکر \[نعمت‌هایش را\] به جای آورید. ### الآية 3:124 > إِذْ تَقُولُ لِلْمُؤْمِنِينَ أَلَنْ يَكْفِيَكُمْ أَنْ يُمِدَّكُمْ رَبُّكُمْ بِثَلَاثَةِ آلَافٍ مِنَ الْمَلَائِكَةِ مُنْزَلِينَ [3:124] \[ای پیامبر، به یاد آور\] آنگاه که به مؤمنان می‌گفتی: **«آیا برایتان کافی نیست که پروردگارتان شما را با سه هزار فرشته که \[از آسمان\] فرود می‌آیند یاری کند؟»** ### الآية 3:125 > بَلَىٰ ۚ إِنْ تَصْبِرُوا وَتَتَّقُوا وَيَأْتُوكُمْ مِنْ فَوْرِهِمْ هَٰذَا يُمْدِدْكُمْ رَبُّكُمْ بِخَمْسَةِ آلَافٍ مِنَ الْمَلَائِكَةِ مُسَوِّمِينَ [3:125] آرى، اگر شكیبایى و پارسایى كنید و دشمنان در این \[هیجان و\] شتاب خویش بر شما بتازند، پروردگارتان شما را با پنج هزار فرشتۀ نشاندار یارى خواهد كرد. ### الآية 3:126 > وَمَا جَعَلَهُ اللَّهُ إِلَّا بُشْرَىٰ لَكُمْ وَلِتَطْمَئِنَّ قُلُوبُكُمْ بِهِ ۗ وَمَا النَّصْرُ إِلَّا مِنْ عِنْدِ اللَّهِ الْعَزِيزِ الْحَكِيمِ [3:126] و الله آن \[یاری\] را جز بشارتی برای \[پیروزی\] شما قرار نداد تا \[به وسیله آن\] دل‏هایتان به آن آرامش گیرد؛ و \[گرنه\] پیروزی جز از جانب الله شکست‌ناپذیرِ حکیم نیست. ### الآية 3:127 > لِيَقْطَعَ طَرَفًا مِنَ الَّذِينَ كَفَرُوا أَوْ يَكْبِتَهُمْ فَيَنْقَلِبُوا خَائِبِينَ [3:127] \[این پیروزی، برای آن بود\] تا \[الله\] گروهی از کسانی ‌را که کفر ورزیدند، هلاک سازد یا خوار و مغلوبشان نماید تا مأیوس \[ و خوار به مکه\] بازگردند. ### الآية 3:128 > لَيْسَ لَكَ مِنَ الْأَمْرِ شَيْءٌ أَوْ يَتُوبَ عَلَيْهِمْ أَوْ يُعَذِّبَهُمْ فَإِنَّهُمْ ظَالِمُونَ [3:128] \[ای پیامبر،\] هیچ چیزی از کار \[بندگان\] در دست تو نیست؛ یا \[الله\] توبۀ آنان \[= مشرکان\] را می‌پذیرد \[و از گناهشان درمی‌گذرد\] یا عذابشان می‌کند؛ زیرا آنان ستمکارند. ### الآية 3:129 > وَلِلَّهِ مَا فِي السَّمَاوَاتِ وَمَا فِي الْأَرْضِ ۚ يَغْفِرُ لِمَنْ يَشَاءُ وَيُعَذِّبُ مَنْ يَشَاءُ ۚ وَاللَّهُ غَفُورٌ رَحِيمٌ [3:129] آنچه در آسمان‏ها و زمین است، از آنِ الله است. او تعالی هر کس را که بخواهد \[به رحمت\] می‌آمرزد و هر کس را بخواهد \[به عدالت\] عذاب می‌کند؛ و الله آمرزندۀ مهربان است. ### الآية 3:130 > يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لَا تَأْكُلُوا الرِّبَا أَضْعَافًا مُضَاعَفَةً ۖ وَاتَّقُوا اللَّهَ لَعَلَّكُمْ تُفْلِحُونَ [3:130] ای کسانی که ایمان آورده‌اید، ربا را \[با سودِ\] چندبرابر نخورید و از الله پروا کنید؛ باشد که رستگار شوید. ### الآية 3:131 > وَاتَّقُوا النَّارَ الَّتِي أُعِدَّتْ لِلْكَافِرِينَ [3:131] و از آتشی که برای کافران آماده شده است بپرهیزید. ### الآية 3:132 > وَأَطِيعُوا اللَّهَ وَالرَّسُولَ لَعَلَّكُمْ تُرْحَمُونَ [3:132] و از الله و پیامبر اطاعت کنید؛ باشد که مورد رحمت \[الله\] قرار گیرید. ### الآية 3:133 > ۞ وَسَارِعُوا إِلَىٰ مَغْفِرَةٍ مِنْ رَبِّكُمْ وَجَنَّةٍ عَرْضُهَا السَّمَاوَاتُ وَالْأَرْضُ أُعِدَّتْ لِلْمُتَّقِينَ [3:133] و به سوی آمرزش پروردگارتان و بهشتی بشتابید که گسترۀ آن \[به اندازۀ\] آسمان‏ها و زمین است \[و\] برای پرهیزگاران مهیا شده‌ است. ### الآية 3:134 > الَّذِينَ يُنْفِقُونَ فِي السَّرَّاءِ وَالضَّرَّاءِ وَالْكَاظِمِينَ الْغَيْظَ وَالْعَافِينَ عَنِ النَّاسِ ۗ وَاللَّهُ يُحِبُّ الْمُحْسِنِينَ [3:134] آن کسانی ‌که در \[هنگام\] توانگری و تنگدستی انفاق می‌کنند و خشم خود را فرومی‌برند و از مردم درمی‌گذرند؛ و الله نیکوکاران را دوست دارد. ### الآية 3:135 > وَالَّذِينَ إِذَا فَعَلُوا فَاحِشَةً أَوْ ظَلَمُوا أَنْفُسَهُمْ ذَكَرُوا اللَّهَ فَاسْتَغْفَرُوا لِذُنُوبِهِمْ وَمَنْ يَغْفِرُ الذُّنُوبَ إِلَّا اللَّهُ وَلَمْ يُصِرُّوا عَلَىٰ مَا فَعَلُوا وَهُمْ يَعْلَمُونَ [3:135] و \[همان\] کسانی که چون مرتکب کار زشتی شدند یا بر خود ستم کردند، الله را یاد می‌کنند و برای گناهانشان آمرزش می‌خواهند ـ و جز الله چه کسی گناهان را می‌آمرزد؟ـ و بر آنچه کرده‌اند پافشاری نمی‌کنند در حالی ‌که می‌دانند \[گناهکارند و الله بخشاینده و توبه‌پذیر است\]. ### الآية 3:136 > أُولَٰئِكَ جَزَاؤُهُمْ مَغْفِرَةٌ مِنْ رَبِّهِمْ وَجَنَّاتٌ تَجْرِي مِنْ تَحْتِهَا الْأَنْهَارُ خَالِدِينَ فِيهَا ۚ وَنِعْمَ أَجْرُ الْعَامِلِينَ [3:136] پاداش اینان، آمرزشی از \[جانب\] پروردگارشان است و باغ‏هایی که از زیر \[درختان\] آن جویبار‌ها جاری است؛ جاودانه در آن می‌مانند؛ و پاداش \[نیکوکاران و\] اهل عمل چه نیکوست! ### الآية 3:137 > قَدْ خَلَتْ مِنْ قَبْلِكُمْ سُنَنٌ فَسِيرُوا فِي الْأَرْضِ فَانْظُرُوا كَيْفَ كَانَ عَاقِبَةُ الْمُكَذِّبِينَ [3:137] \[ای آسیب‌دیدگانِ اُحُد،\] بی‌تردید، پیش از شما \[نیز مؤمنانی بوده‌اند که رنج کشیدند و\] سنت‏هایی گذشته است؛ پس در زمین بگردید و بنگرید که سرانجامِ تکذیب‌کنندگان \[آیات الهی\] چگونه بوده است. ### الآية 3:138 > هَٰذَا بَيَانٌ لِلنَّاسِ وَهُدًى وَمَوْعِظَةٌ لِلْمُتَّقِينَ [3:138] این \[قرآن،\] بیانی آشکار برای مردم و هدایت و اندرزی برای پرهیزگاران است. ### الآية 3:139 > وَلَا تَهِنُوا وَلَا تَحْزَنُوا وَأَنْتُمُ الْأَعْلَوْنَ إِنْ كُنْتُمْ مُؤْمِنِينَ [3:139] و \[ای مؤمنان، از جهاد در راه الله\] سست نشوید و اندوهگین نگردید؛ و \[بدانید که\] اگر ایمان داشته باشید، شما برترید. ### الآية 3:140 > إِنْ يَمْسَسْكُمْ قَرْحٌ فَقَدْ مَسَّ الْقَوْمَ قَرْحٌ مِثْلُهُ ۚ وَتِلْكَ الْأَيَّامُ نُدَاوِلُهَا بَيْنَ النَّاسِ وَلِيَعْلَمَ اللَّهُ الَّذِينَ آمَنُوا وَيَتَّخِذَ مِنْكُمْ شُهَدَاءَ ۗ وَاللَّهُ لَا يُحِبُّ الظَّالِمِينَ [3:140] اگر \[در اُحد\] به شما گزندی رسید، به دشمنان شما نیز \[در جنگ بدر به همان شکل\] آسیب رسید \[پس مقاومت کنید\]. ما این روزها\[ى شكست و پیروزى‌\] را میان مردم مى‌گردانیم تا الله، مؤمنان \[واقعى‌\] را معلوم کند و از شما مؤمنان، شهیدانی برگیرد؛ و الله ستمکاران را دوست ندارد. ### الآية 3:141 > وَلِيُمَحِّصَ اللَّهُ الَّذِينَ آمَنُوا وَيَمْحَقَ الْكَافِرِينَ [3:141] و \[ماجرای اُحُد وسیلۀ امتحان بود\] تا الله کسانی را که ایمان آورده‌اند \[از گناهانشان پاک کند\] و خالص گرداند و کافران را نابود سازد. ### الآية 3:142 > أَمْ حَسِبْتُمْ أَنْ تَدْخُلُوا الْجَنَّةَ وَلَمَّا يَعْلَمِ اللَّهُ الَّذِينَ جَاهَدُوا مِنْكُمْ وَيَعْلَمَ الصَّابِرِينَ [3:142] \[ای اصحاب محمد،\] آیا پنداشته‌اید که \[تنها با ادعای ایمان،\] به بهشت می‌روید، حال آنکه الله هنوز جهادگران و شکیبایان شما را معلوم نکرده است؟ ### الآية 3:143 > وَلَقَدْ كُنْتُمْ تَمَنَّوْنَ الْمَوْتَ مِنْ قَبْلِ أَنْ تَلْقَوْهُ فَقَدْ رَأَيْتُمُوهُ وَأَنْتُمْ تَنْظُرُونَ [3:143] و \[ای مؤمنان،\] به راستی که پیش از روبه‌روشدن با مرگ \[در غزوۀ اُحُد\]، آرزوی شهادت داشتید. سرانجام آن \[معرکۀ جنگ‌\] را دیدید و \[اکنون پیش روی شماست و\] به آن می‌نگرید. ### الآية 3:144 > وَمَا مُحَمَّدٌ إِلَّا رَسُولٌ قَدْ خَلَتْ مِنْ قَبْلِهِ الرُّسُلُ ۚ أَفَإِنْ مَاتَ أَوْ قُتِلَ انْقَلَبْتُمْ عَلَىٰ أَعْقَابِكُمْ ۚ وَمَنْ يَنْقَلِبْ عَلَىٰ عَقِبَيْهِ فَلَنْ يَضُرَّ اللَّهَ شَيْئًا ۗ وَسَيَجْزِي اللَّهُ الشَّاكِرِينَ [3:144] و محمد جز فرستاده‌ای نیست که پیش از او \[نیز\] رسولانی \[بودند و\] گذشتند. آیا اگر او بمیرد یا کشته شود، به عقب بازمی‌گردید \[و دین خود را رها می‌کنید\]؟ و هر ‌کس \[از عقیدۀ راستین خود\] بازگردد، \[بداند که‌\] هرگز به الله زیانی نمی‌رساند و \[به زودی\] الله سپاسگزاران را پاداش خواهد داد. ### الآية 3:145 > وَمَا كَانَ لِنَفْسٍ أَنْ تَمُوتَ إِلَّا بِإِذْنِ اللَّهِ كِتَابًا مُؤَجَّلًا ۗ وَمَنْ يُرِدْ ثَوَابَ الدُّنْيَا نُؤْتِهِ مِنْهَا وَمَنْ يُرِدْ ثَوَابَ الْآخِرَةِ نُؤْتِهِ مِنْهَا ۚ وَسَنَجْزِي الشَّاكِرِينَ [3:145] و هیچ کسی جز به فرمان الله نمی‌میرد \[چرا که مرگ،\] سرنوشتی است زماندار \[و معین\]؛ و هر ‌کس پاداش این دنیا را بخواهد، نصیبش می‌کنیم و هر ‌کس پاداش آخرت را بخواهد \[نیز\] نصیبش خواهیم کرد و \[به زودی\] سپاسگزاران را پاداش خواهیم داد. ### الآية 3:146 > وَكَأَيِّنْ مِنْ نَبِيٍّ قَاتَلَ مَعَهُ رِبِّيُّونَ كَثِيرٌ فَمَا وَهَنُوا لِمَا أَصَابَهُمْ فِي سَبِيلِ اللَّهِ وَمَا ضَعُفُوا وَمَا اسْتَكَانُوا ۗ وَاللَّهُ يُحِبُّ الصَّابِرِينَ [3:146] و چه بسیار پیامبرانی که توده‌های انبوهی همراهشان نبرد کردند؛ آنان هیچ‎گاه در برابر \[سختی‏ها و\] آنچه که در راه الله به ایشان رسید سستی نورزیدند و \[در مقابل دشمن\] درمانده نشدند؛ و الله شکیبایان را دوست دارد. ### الآية 3:147 > وَمَا كَانَ قَوْلَهُمْ إِلَّا أَنْ قَالُوا رَبَّنَا اغْفِرْ لَنَا ذُنُوبَنَا وَإِسْرَافَنَا فِي أَمْرِنَا وَثَبِّتْ أَقْدَامَنَا وَانْصُرْنَا عَلَى الْقَوْمِ الْكَافِرِينَ [3:147] و سخنشان تنها این بود که: **«پروردگارا، گناهانمان را بیامرز و از زیاده‌رویِ ما در کارمان \[درگذر\] و گام‏هایمان را استوار بدار و ما را بر گروه کافران پیروز گردان»**. ### الآية 3:148 > فَآتَاهُمُ اللَّهُ ثَوَابَ الدُّنْيَا وَحُسْنَ ثَوَابِ الْآخِرَةِ ۗ وَاللَّهُ يُحِبُّ الْمُحْسِنِينَ [3:148] پس الله، پاداش این دنیا و پاداش نیک آخرت را به آنان عطا کرد؛ و الله نیکوکاران را دوست دارد. ### الآية 3:149 > يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا إِنْ تُطِيعُوا الَّذِينَ كَفَرُوا يَرُدُّوكُمْ عَلَىٰ أَعْقَابِكُمْ فَتَنْقَلِبُوا خَاسِرِينَ [3:149] ای کسانی‌ که ایمان آورده‌اید، اگر از کسانی ‌که کفر ورزیدند اطاعت کنید، شما را \[به کفر\] بازمی‌گردانند، آنگاه \[در دنیا و آخرت\] زیانکار می‌گردید. ### الآية 3:150 > بَلِ اللَّهُ مَوْلَاكُمْ ۖ وَهُوَ خَيْرُ النَّاصِرِينَ [3:150] \[بر کافران تکیه نکنید\] بلکه، الله \[یار و\] کارسازِ شماست و او بهترینِ یاریگران است. ### الآية 3:151 > سَنُلْقِي فِي قُلُوبِ الَّذِينَ كَفَرُوا الرُّعْبَ بِمَا أَشْرَكُوا بِاللَّهِ مَا لَمْ يُنَزِّلْ بِهِ سُلْطَانًا ۖ وَمَأْوَاهُمُ النَّارُ ۚ وَبِئْسَ مَثْوَى الظَّالِمِينَ [3:151] به زودی در دل‏های‏ کسانی که کفر ورزیدند بیم و هراس خواهیم افکند؛ به خاطر اینکه چیزی را شریک الله قرار داده‌اند که هیچ دلیلی بر \[حقانیتِ\] آن نازل نکرده ‌است؛ و جایگاهشان آتش است و جایگاه ستمکاران چه بد است! ### الآية 3:152 > وَلَقَدْ صَدَقَكُمُ اللَّهُ وَعْدَهُ إِذْ تَحُسُّونَهُمْ بِإِذْنِهِ ۖ حَتَّىٰ إِذَا فَشِلْتُمْ وَتَنَازَعْتُمْ فِي الْأَمْرِ وَعَصَيْتُمْ مِنْ بَعْدِ مَا أَرَاكُمْ مَا تُحِبُّونَ ۚ مِنْكُمْ مَنْ يُرِيدُ الدُّنْيَا وَمِنْكُمْ مَنْ يُرِيدُ الْآخِرَةَ ۚ ثُمَّ صَرَفَكُمْ عَنْهُمْ لِيَبْتَلِيَكُمْ ۖ وَلَقَدْ عَفَا عَنْكُمْ ۗ وَاللَّهُ ذُو فَضْلٍ عَلَى الْمُؤْمِنِينَ [3:152] و آنگاه که در \[آغاز جنگ احد،\] به فرمان او، آنان \[= کافران\] را می‌کشتید، به راستی الله وعدۀ خود با شما را تحقق بخشید تا \[اینکه در حفظ موقعیتِ خود\] سست شدید و در کار \[جنگ و جمع‌آوری غنیمت\] با یکدیگر به نزاع پرداختید؛ و پس از آنکه \[الله\] آنچه را دوست می‌داشتید \[= پیروزی\] به شما نشان داد، \[از دستور پیامبر\] سرپیچی کردید؛ برخی از شما خواهان دنیا بودند و برخی خواهان آخرت. سپس \[الله\] برای آنکه شما را بیازماید، از \[تعقیب\] آنان منصرفتان کرد \[و پیروزیتان به شکست انجامید\] و \[چون از گناه و کوتاهی خود در نافرمانی از رسول پشیمان شدید\] از شما درگذشت؛ و الله نسبت به مؤمنان بخشش \[بسیار\] دارد. ### الآية 3:153 > ۞ إِذْ تُصْعِدُونَ وَلَا تَلْوُونَ عَلَىٰ أَحَدٍ وَالرَّسُولُ يَدْعُوكُمْ فِي أُخْرَاكُمْ فَأَثَابَكُمْ غَمًّا بِغَمٍّ لِكَيْلَا تَحْزَنُوا عَلَىٰ مَا فَاتَكُمْ وَلَا مَا أَصَابَكُمْ ۗ وَاللَّهُ خَبِيرٌ بِمَا تَعْمَلُونَ [3:153] و \[ای مؤمنان، به یاد آورید\] هنگامی که \[در حال گریز، از کوه\] بالا می‌رفتید و \[چنان ترسیده بودید که\] به هیچ کس توجه نمی‌کردید و پیامبر \[که در میدان جنگ مقاومت می‌کرد\] از پشت سرتان شما را صدا می‌زد \[که: **«ای بندگان الله، به سوی من بشتابید»**؛ ولی شما توجه نمی‌کردید\]؛ پس \[الله نیز\] با اندوهی در پی اندوهی \[دیگر\] شما را مجازات کرد. این به سبب آن بود که بر آنچه از دست داده‌اید \[= پیروزی و غنیمت\] و آنچه بر سرتان آمده است \[= شکست و ترس\] اندوهگین نشوید و \[بدانید که\] الله به آنچه می‌کنید آگاه است. ### الآية 3:154 > ثُمَّ أَنْزَلَ عَلَيْكُمْ مِنْ بَعْدِ الْغَمِّ أَمَنَةً نُعَاسًا يَغْشَىٰ طَائِفَةً مِنْكُمْ ۖ وَطَائِفَةٌ قَدْ أَهَمَّتْهُمْ أَنْفُسُهُمْ يَظُنُّونَ بِاللَّهِ غَيْرَ الْحَقِّ ظَنَّ الْجَاهِلِيَّةِ ۖ يَقُولُونَ هَلْ لَنَا مِنَ الْأَمْرِ مِنْ شَيْءٍ ۗ قُلْ إِنَّ الْأَمْرَ كُلَّهُ لِلَّهِ ۗ يُخْفُونَ فِي أَنْفُسِهِمْ مَا لَا يُبْدُونَ لَكَ ۖ يَقُولُونَ لَوْ كَانَ لَنَا مِنَ الْأَمْرِ شَيْءٌ مَا قُتِلْنَا هَاهُنَا ۗ قُلْ لَوْ كُنْتُمْ فِي بُيُوتِكُمْ لَبَرَزَ الَّذِينَ كُتِبَ عَلَيْهِمُ الْقَتْلُ إِلَىٰ مَضَاجِعِهِمْ ۖ وَلِيَبْتَلِيَ اللَّهُ مَا فِي صُدُورِكُمْ وَلِيُمَحِّصَ مَا فِي قُلُوبِكُمْ ۗ وَاللَّهُ عَلِيمٌ بِذَاتِ الصُّدُورِ [3:154] سپس \[الله\] بعد از آن اندوه، آرامشی بر شما فروفرستاد \[به گونه‏اى\] كه گروهى از شما را \[به سبب اطمینان و آرامشی که در دل‏هایشان بود\] خوابى سبک فراگرفت و گروهی دیگر \[= منافقان\] تنها در فکر جان خود بودند و دربارۀ الله گمان‏های ناروا \[و باطلی\] همچون گمان‏های \[دوران\] جاهلیت داشتند. آنان می‌گفتند: **«آیا ما در این کار اختیاری داریم؟»** \[ای پیامبر، به آنان\] بگو: **«همۀ کارها \[و شکست و پیروزی\] به دست الله است»**. آنها چیزی را در دل‏هایشان پنهان می‌دارند که برای تو آشکار نمی‌سازند \[و\] می‌گویند: **«اگر در این کار اختیار داشتیم، در اینجا کشته نمی‌شدیم»**. بگو: **«اگر شما در خانه‌های خود نیز بودید، کسانی ‌که کشته‏شدن بر آنان مقرر شده بود، قطعاً \[با پاى خود\] به سوى قتلگاه‏های خویش مى‌رفتند»**. و \[این رویدادها\] برای آن است که الله آنچه را در سینه‌هایتان \[پنهان\] ‌دارید \[در عمل\] بیازماید و آنچه را در دل‏هایتان است پاک گردانَد؛ و الله از \[راز\] درون سینه‌ها آگاه است. ### الآية 3:155 > إِنَّ الَّذِينَ تَوَلَّوْا مِنْكُمْ يَوْمَ الْتَقَى الْجَمْعَانِ إِنَّمَا اسْتَزَلَّهُمُ الشَّيْطَانُ بِبَعْضِ مَا كَسَبُوا ۖ وَلَقَدْ عَفَا اللَّهُ عَنْهُمْ ۗ إِنَّ اللَّهَ غَفُورٌ حَلِيمٌ [3:155] \[ای اصحاب پیامبر،\] \]افرادی از شما که در روزِ برخورد دو گروه \[مسلمانان و کافران در جنگ احد\] فرار کردند، در حقیقت، شیطان آنان را به سبب بعضی از کردار \[و گناهانی\] که مرتکب شده بودند دچار لغزش نمود و قطعاً الله از آنان درگذشت. بی‌گمان، الله آمرزندۀ بردبار است. ### الآية 3:156 > يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا لَا تَكُونُوا كَالَّذِينَ كَفَرُوا وَقَالُوا لِإِخْوَانِهِمْ إِذَا ضَرَبُوا فِي الْأَرْضِ أَوْ كَانُوا غُزًّى لَوْ كَانُوا عِنْدَنَا مَا مَاتُوا وَمَا قُتِلُوا لِيَجْعَلَ اللَّهُ ذَٰلِكَ حَسْرَةً فِي قُلُوبِهِمْ ۗ وَاللَّهُ يُحْيِي وَيُمِيتُ ۗ وَاللَّهُ بِمَا تَعْمَلُونَ بَصِيرٌ [3:156] ای کسانی‌ که ایمان آورده‌اید، مانند افرادی نباشید که کفر ورزیدند و دربارۀ برادرانشان ـ هنگامی که \[در پیِ کسبِ روزی\] به سفر رفتند \[و مُردند\] یا در جنگ شرکت کردند \[و کشته شدند\]ـ گفتند: **«اگر آنان نزد ما بودند، نمی‌مردند و کشته نمی‌شدند»**. \[این اعتقاد، در وجودشان نهاده شد\] تا \[این گونه،\] الله \[اندوه و\] حسرتی در دل‏هایشان قرار دهد؛ و الله \[است که\] زنده می‌کند و می‌میراند؛ و الله به آنچه می‌کنید، بیناست.‌ ### الآية 3:157 > وَلَئِنْ قُتِلْتُمْ فِي سَبِيلِ اللَّهِ أَوْ مُتُّمْ لَمَغْفِرَةٌ مِنَ اللَّهِ وَرَحْمَةٌ خَيْرٌ مِمَّا يَجْمَعُونَ [3:157] و اگر در راه الله کشته شوید یا بمیرید، قطعاً آمرزش و رحمت الله بهتر است از آنچه آنان \[= دنیادوستان\] جمع‏آوری می‌کنند. ### الآية 3:158 > وَلَئِنْ مُتُّمْ أَوْ قُتِلْتُمْ لَإِلَى اللَّهِ تُحْشَرُونَ [3:158] و اگر بمیرید یا \[در عرصۀ جهاد\] کشته شوید، یقیناً به سوی الله محشور می‌شوید. ### الآية 3:159 > فَبِمَا رَحْمَةٍ مِنَ اللَّهِ لِنْتَ لَهُمْ ۖ وَلَوْ كُنْتَ فَظًّا غَلِيظَ الْقَلْبِ لَانْفَضُّوا مِنْ حَوْلِكَ ۖ فَاعْفُ عَنْهُمْ وَاسْتَغْفِرْ لَهُمْ وَشَاوِرْهُمْ فِي الْأَمْرِ ۖ فَإِذَا عَزَمْتَ فَتَوَكَّلْ عَلَى اللَّهِ ۚ إِنَّ اللَّهَ يُحِبُّ الْمُتَوَكِّلِينَ [3:159] \[ای پیامبر،\]‏ به \[سببِ\] رحمت الهی است که تو با آنان \[= اصحاب،\] نرم‏خو \[و مهربان\] شدی؛ و اگر تندخو و سنگدل بودی، قطعاً از اطرافت پراکنده می‌شدند؛ پس از آنان درگذر و برایشان آمرزش بخواه و در کارها با آنان مشورت کن و آنگاه که تصمیم \[بر انجام کاری\] گرفتی، بر الله توکل کن؛ \[چرا که\] بی‌تردید، الله توکل‌کنندگان را دوست ‌دارد. ### الآية 3:160 > إِنْ يَنْصُرْكُمُ اللَّهُ فَلَا غَالِبَ لَكُمْ ۖ وَإِنْ يَخْذُلْكُمْ فَمَنْ ذَا الَّذِي يَنْصُرُكُمْ مِنْ بَعْدِهِ ۗ وَعَلَى اللَّهِ فَلْيَتَوَكَّلِ الْمُؤْمِنُونَ [3:160] اگر الله شما را یاری کند، هیچ کس بر شما پیروز نخواهد شد و\[لی\] اگر شما را به خود واگذارد، کیست که پس از او یاری‌تان کند؟ و مؤمنان باید تنها بر الله توکل کنند. ### الآية 3:161 > وَمَا كَانَ لِنَبِيٍّ أَنْ يَغُلَّ ۚ وَمَنْ يَغْلُلْ يَأْتِ بِمَا غَلَّ يَوْمَ الْقِيَامَةِ ۚ ثُمَّ تُوَفَّىٰ كُلُّ نَفْسٍ مَا كَسَبَتْ وَهُمْ لَا يُظْلَمُونَ [3:161] و سزاوار نیست هیچ پیامبری \[با گرفتن سهمی اضافی از غنایم، به اصحابش\] خیانت کند؛ و هر کس خیانت کند، روز قیامت، با آنچه \[در آن\] خیانت کرده است می‌آید؛ سپس به هر ‌کس \[نتیجه\] آنچه \[از نیک و بد\] کرده است به طور کامل داده می‌شود و به آنان ستم نخواهد شد. ### الآية 3:162 > أَفَمَنِ اتَّبَعَ رِضْوَانَ اللَّهِ كَمَنْ بَاءَ بِسَخَطٍ مِنَ اللَّهِ وَمَأْوَاهُ جَهَنَّمُ ۚ وَبِئْسَ الْمَصِيرُ [3:162] آیا کسی‌ که در پیِ رضایتِ الله است، همانند کسی است که دچار خشمی از جانب الله گشته و جایگاهش دوزخ است؟ و \[دوزخ\] چه بد جایگاهی است! ### الآية 3:163 > هُمْ دَرَجَاتٌ عِنْدَ اللَّهِ ۗ وَاللَّهُ بَصِيرٌ بِمَا يَعْمَلُونَ [3:163] \[هر یک از\] اینان، درجاتی \[متفاوت\] نزد الله دارند و الله به آنچه می‌کنند بیناست. ### الآية 3:164 > لَقَدْ مَنَّ اللَّهُ عَلَى الْمُؤْمِنِينَ إِذْ بَعَثَ فِيهِمْ رَسُولًا مِنْ أَنْفُسِهِمْ يَتْلُو عَلَيْهِمْ آيَاتِهِ وَيُزَكِّيهِمْ وَيُعَلِّمُهُمُ الْكِتَابَ وَالْحِكْمَةَ وَإِنْ كَانُوا مِنْ قَبْلُ لَفِي ضَلَالٍ مُبِينٍ [3:164] به راستی، الله بر مؤمنان منت نهاد ‌که میان آنان پیامبری از خودشان برانگیخت تا آیات او \[= قرآن\] را برایشان بخوانَد و \[از گناه\] پاکشان گردانَد و به آنان کتاب \[= قرآن\] و حکمت \[= سنت\] بیا‌موزد؛ در حالی که در گذشته، در گمراهی آشکاری بودند. ### الآية 3:165 > أَوَلَمَّا أَصَابَتْكُمْ مُصِيبَةٌ قَدْ أَصَبْتُمْ مِثْلَيْهَا قُلْتُمْ أَنَّىٰ هَٰذَا ۖ قُلْ هُوَ مِنْ عِنْدِ أَنْفُسِكُمْ ۗ إِنَّ اللَّهَ عَلَىٰ كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ [3:165] \[ای مؤمنان،\] آیا چون به شما \[در جنگ اُحُد\] مصیبتى رسید ـ \[با آنكه در جنگ بدر\] دو برابرش را \[به دشمنان خود\] رساندید ـ گفتید: **«این \[مصیبت‌\] از كجا \[به ما\] رسید؟»** \[ای پیامبر،\] بگو: **«آن \[شکست\] از جانب خودتان \[و نتیجۀ نافرمانی از دستور پیامبر\] است»**.‏ بی‌گمان، الله بر هر کاری تواناست. ### الآية 3:166 > وَمَا أَصَابَكُمْ يَوْمَ الْتَقَى الْجَمْعَانِ فَبِإِذْنِ اللَّهِ وَلِيَعْلَمَ الْمُؤْمِنِينَ [3:166] و روزی‌ که \[در جنگ احد\] دو گروه \[مؤمنان و کافران\] با هم برخورد کردند، آنچه به شما رسید، به فرمانِ الله بود \[تا شما را بیازماید\] و مؤمنان را معلوم نمايد. ### الآية 3:167 > وَلِيَعْلَمَ الَّذِينَ نَافَقُوا ۚ وَقِيلَ لَهُمْ تَعَالَوْا قَاتِلُوا فِي سَبِيلِ اللَّهِ أَوِ ادْفَعُوا ۖ قَالُوا لَوْ نَعْلَمُ قِتَالًا لَاتَّبَعْنَاكُمْ ۗ هُمْ لِلْكُفْرِ يَوْمَئِذٍ أَقْرَبُ مِنْهُمْ لِلْإِيمَانِ ۚ يَقُولُونَ بِأَفْوَاهِهِمْ مَا لَيْسَ فِي قُلُوبِهِمْ ۗ وَاللَّهُ أَعْلَمُ بِمَا يَكْتُمُونَ [3:167] و کسانی‌ را که نفاق ورزیدند \[نیز\] معلوم نمايد که \[چون\] به ایشان گفته شد: **«بیایید در راه الله بجنگید یا \[از خانواده و قبیله‌تان\] دفاع کنید»**. گفتند: **«اگر می‌دانستیم جنگی روی خواهد داد، حتماً از شما پیروی می‌کردیم»**. آنان در آن هنگام به کفر نزدیک‌تر بودند تا ایمان؛ به زبان خویش چیزی می‌گویند که در دل‏هایشان نیست و الله به آنچه \[در دل\] پنهان می‌کنند، آگاه‌تر است. ### الآية 3:168 > الَّذِينَ قَالُوا لِإِخْوَانِهِمْ وَقَعَدُوا لَوْ أَطَاعُونَا مَا قُتِلُوا ۗ قُلْ فَادْرَءُوا عَنْ أَنْفُسِكُمُ الْمَوْتَ إِنْ كُنْتُمْ صَادِقِينَ [3:168] کسانی‌ که \[خود در خانه\] نشستند \[از جهاد سر باز زدند\] و دربارۀ برادران خود گفتند: **«اگر آنها از ما پیروی می‌کردند، کشته نمی‌شدند»**. \[ای پیامبر، به این منافقان\] بگو: **«اگر راست می‌گویید، پس مرگ را از خود دور سازید»**. ### الآية 3:169 > وَلَا تَحْسَبَنَّ الَّذِينَ قُتِلُوا فِي سَبِيلِ اللَّهِ أَمْوَاتًا ۚ بَلْ أَحْيَاءٌ عِنْدَ رَبِّهِمْ يُرْزَقُونَ [3:169] هرگز کسانی را که در راه الله کشته شده‌اند مُرده مپندار؛ بلکه زنده‌اند \[و\] نزد پروردگارشان روزی داده می‌شوند. ### الآية 3:170 > فَرِحِينَ بِمَا آتَاهُمُ اللَّهُ مِنْ فَضْلِهِ وَيَسْتَبْشِرُونَ بِالَّذِينَ لَمْ يَلْحَقُوا بِهِمْ مِنْ خَلْفِهِمْ أَلَّا خَوْفٌ عَلَيْهِمْ وَلَا هُمْ يَحْزَنُونَ [3:170] آنان به آنچه الله از فضل خود برایشان داده ‌است شادمانند و براى \[سرانجامِ نیک\] كسانى كه \[راه\] آنان را پى گرفته‏اند و \[هنوز\] به آنان نپیوسته‏اند شادى مى‌كنند؛ چرا كه \[هیچ یک از\] اینان ترس و ‏اندوهى نخواهند داشت. ### الآية 3:171 > ۞ يَسْتَبْشِرُونَ بِنِعْمَةٍ مِنَ اللَّهِ وَفَضْلٍ وَأَنَّ اللَّهَ لَا يُضِيعُ أَجْرَ الْمُؤْمِنِينَ [3:171] \[همچنین\] به نعمت و فضل الله شادمانند و اینکه \[می‌بینند\] الله پاداش مؤمنان را تباه نمی‌کند. ### الآية 3:172 > الَّذِينَ اسْتَجَابُوا لِلَّهِ وَالرَّسُولِ مِنْ بَعْدِ مَا أَصَابَهُمُ الْقَرْحُ ۚ لِلَّذِينَ أَحْسَنُوا مِنْهُمْ وَاتَّقَوْا أَجْرٌ عَظِيمٌ [3:172] کسانی ‌که دعوت الله و پیامبر را ـ پس از آنکه \[در غزوۀ احد\] به آنان جراحت \[و سختی بسیار\] رسید ـ اجابت کردند \[و برای تعقیب مشرکان به سوی **«حَمراء الاسد»** رفتند\]، برای \[آن عده از\] اینان که نیکی و پرهیزگاری کردند، پاداش بزرگی \[در پیش\] است. ### الآية 3:173 > الَّذِينَ قَالَ لَهُمُ النَّاسُ إِنَّ النَّاسَ قَدْ جَمَعُوا لَكُمْ فَاخْشَوْهُمْ فَزَادَهُمْ إِيمَانًا وَقَالُوا حَسْبُنَا اللَّهُ وَنِعْمَ الْوَكِيلُ [3:173] همان کسانی‌ که برخی \[از مشرکان\] به آنان گفتند: **«مردم \[مکه\] برای \[جنگ با\] شما گِرد آمده‌اند؛ پس از آنها بترسید»** و\[لی این سخن\] بر ایمانشان افزود و گفتند: **«الله برای \[محافظت از\] ما بس است و \[او\] بهترین \[مراقب و\] کارساز است»**. ### الآية 3:174 > فَانْقَلَبُوا بِنِعْمَةٍ مِنَ اللَّهِ وَفَضْلٍ لَمْ يَمْسَسْهُمْ سُوءٌ وَاتَّبَعُوا رِضْوَانَ اللَّهِ ۗ وَاللَّهُ ذُو فَضْلٍ عَظِيمٍ [3:174] پس به نعمت و فضل الله \[از حمراء الاسد به مدینه\] بازگشتند در حالی که هیچ آسیبی به آنان نرسیده بود و همچنان در پیِ \[کسبِ\] رضایتِ الله بودند؛ و الله فضل و بخشش بزرگی دارد. ### الآية 3:175 > إِنَّمَا ذَٰلِكُمُ الشَّيْطَانُ يُخَوِّفُ أَوْلِيَاءَهُ فَلَا تَخَافُوهُمْ وَخَافُونِ إِنْ كُنْتُمْ مُؤْمِنِينَ [3:175] در حقیقت، این شیطان است که \[شما را از هیبت پوشالیِ\] دوستانش می‌ترساند؛ پس اگر ایمان دارید، از آنان \[= مشرکان\] نترسید و از من بترسید. ### الآية 3:176 > وَلَا يَحْزُنْكَ الَّذِينَ يُسَارِعُونَ فِي الْكُفْرِ ۚ إِنَّهُمْ لَنْ يَضُرُّوا اللَّهَ شَيْئًا ۗ يُرِيدُ اللَّهُ أَلَّا يَجْعَلَ لَهُمْ حَظًّا فِي الْآخِرَةِ ۖ وَلَهُمْ عَذَابٌ عَظِيمٌ [3:176] و \[ای پیامبر،\] کسانی‌ که در \[یاری کردنِ\] کفر می‌شتابند، تو را اندوهگین نسازند. یقیناً آنان هرگز زیانی به الله نمی‌رسانند. الله می‌خواهد که بهره‌ای برایشان در آخرت قرار ندهد و عذابی بزرگ \[در پیش\] دارند. ### الآية 3:177 > إِنَّ الَّذِينَ اشْتَرَوُا الْكُفْرَ بِالْإِيمَانِ لَنْ يَضُرُّوا اللَّهَ شَيْئًا وَلَهُمْ عَذَابٌ أَلِيمٌ [3:177] به راستی، کسانی ‌که کفر را به \[بهای\] ایمان خریدند، هرگز به الله زیانی نمی‌رسانند و عذابی دردناک \[در پیش\] دارند. ### الآية 3:178 > وَلَا يَحْسَبَنَّ الَّذِينَ كَفَرُوا أَنَّمَا نُمْلِي لَهُمْ خَيْرٌ لِأَنْفُسِهِمْ ۚ إِنَّمَا نُمْلِي لَهُمْ لِيَزْدَادُوا إِثْمًا ۚ وَلَهُمْ عَذَابٌ مُهِينٌ [3:178] و کسانی ‌که کافر شدند، مپندارند که چون به آنان مهلت می‌دهیم به سودشان است. جز این نیست که به آنان مهلت می‌دهیم تا بر گناه \[خود\] بیفزایند و عذابی خفت‌بار \[در پیش‌\] دارند. ### الآية 3:179 > مَا كَانَ اللَّهُ لِيَذَرَ الْمُؤْمِنِينَ عَلَىٰ مَا أَنْتُمْ عَلَيْهِ حَتَّىٰ يَمِيزَ الْخَبِيثَ مِنَ الطَّيِّبِ ۗ وَمَا كَانَ اللَّهُ لِيُطْلِعَكُمْ عَلَى الْغَيْبِ وَلَٰكِنَّ اللَّهَ يَجْتَبِي مِنْ رُسُلِهِ مَنْ يَشَاءُ ۖ فَآمِنُوا بِاللَّهِ وَرُسُلِهِ ۚ وَإِنْ تُؤْمِنُوا وَتَتَّقُوا فَلَكُمْ أَجْرٌ عَظِيمٌ [3:179] \[ای مؤمنان،\] چنین نبود \[و از حکمت الهی نیست\] که الله، مؤمنان را بر این حال كه شما هستید \[واگذارد و مؤمن و منافق را در کنار یکدیگر\] رها سازد \[بلكه شما را با تکالیف و آزمایش‏های گوناگون می‌آزماید\] تا پلید را از پاک متمایز كند؛ و چنین نبود که الله \[برای مشخص‏نمودن مؤمنان از منافقان،\] شما را از \[اسرارِ\] غیب آگاه کند؛ ولی الله از میان رسولانش هر کس را بخواهد برمی‌گزیند \[و او را بر بخشی از غیب آگاه می‌کند\]؛ پس به الله و رسولانش ایمان بیاورید؛ و اگر ایمان بیاورید و تقوا پیشه کنید، پاداش بزرگی برایتان \[در پیش\] است. ### الآية 3:180 > وَلَا يَحْسَبَنَّ الَّذِينَ يَبْخَلُونَ بِمَا آتَاهُمُ اللَّهُ مِنْ فَضْلِهِ هُوَ خَيْرًا لَهُمْ ۖ بَلْ هُوَ شَرٌّ لَهُمْ ۖ سَيُطَوَّقُونَ مَا بَخِلُوا بِهِ يَوْمَ الْقِيَامَةِ ۗ وَلِلَّهِ مِيرَاثُ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ ۗ وَاللَّهُ بِمَا تَعْمَلُونَ خَبِيرٌ [3:180] و کسانی‌ که به آنچه الله از فضل خویش به آنان داده است بخل می‌ورزند، گمان نکنند که آن \[بخل\] برایشان خیر است؛ بلکه برایشان شر است. در روز قیامت، آنچه به آن بخل می‌ورزیدند، طوق گردنشان خواهد شد \[و با آن عذاب می‌شوند\]؛ و میراث آسمان‏ها و زمین از آنِ الله است و الله به آنچه می‌کنید آگاه است. ### الآية 3:181 > لَقَدْ سَمِعَ اللَّهُ قَوْلَ الَّذِينَ قَالُوا إِنَّ اللَّهَ فَقِيرٌ وَنَحْنُ أَغْنِيَاءُ ۘ سَنَكْتُبُ مَا قَالُوا وَقَتْلَهُمُ الْأَنْبِيَاءَ بِغَيْرِ حَقٍّ وَنَقُولُ ذُوقُوا عَذَابَ الْحَرِيقِ [3:181] بی‌تردید، الله سخن کسانی را شنید که گفتند: **«الله فقیر است و \[از ما قرض می‌خواهد و\] ما بی‌نیازیم»**. \[ما این\] گفتارشان و \[نیز\] قتل ناحق پیامبران را خواهیم نوشت و \[روز قیامت به \[آنان\] می‌گوییم: **«عذاب سوزان \[دوزخ\] را بچشید»**. ### الآية 3:182 > ذَٰلِكَ بِمَا قَدَّمَتْ أَيْدِيكُمْ وَأَنَّ اللَّهَ لَيْسَ بِظَلَّامٍ لِلْعَبِيدِ [3:182] \[ای یهودیان،\] این \[مجازات،\] به خاطر کردار پیشین شماست؛ و \[گرنه\] الله هرگز به بندگان \[خود\] ستمکار نیست. ### الآية 3:183 > الَّذِينَ قَالُوا إِنَّ اللَّهَ عَهِدَ إِلَيْنَا أَلَّا نُؤْمِنَ لِرَسُولٍ حَتَّىٰ يَأْتِيَنَا بِقُرْبَانٍ تَأْكُلُهُ النَّارُ ۗ قُلْ قَدْ جَاءَكُمْ رُسُلٌ مِنْ قَبْلِي بِالْبَيِّنَاتِ وَبِالَّذِي قُلْتُمْ فَلِمَ قَتَلْتُمُوهُمْ إِنْ كُنْتُمْ صَادِقِينَ [3:183] \[این یهودیان، همان\] کسانی‌ هستند که گفتند: **«الله با ما عهد و پیمان بسته است که به هیچ پیامبری ایمان نیاوریم تا \[پیامبری همراه خود\] برایمان قربانی‌ای بیاورد که آتش \[ناشی از صاعقه،\] آن را \[به نشانۀ پذیرش بسوزانَد و\] ببلعد»**. \[ای پیامبر، به آنان\] بگو: **«قطعاً پیش از من پیامبرانى بودند كه دلایل آشكار را همراه آنچه گفتید برایتان آوردند. اگر راست مى‌گویید، پس چرا آنان را كشتید؟»** ### الآية 3:184 > فَإِنْ كَذَّبُوكَ فَقَدْ كُذِّبَ رُسُلٌ مِنْ قَبْلِكَ جَاءُوا بِالْبَيِّنَاتِ وَالزُّبُرِ وَالْكِتَابِ الْمُنِيرِ [3:184] پس اگر \[یهود و کافران\] تو را تکذیب کردند، \[غمگین مباش و بدان\] پیامبرانی که پیش از تو بودند و معجزات و نوشته‌ها و کتاب‏های روشنگر آورده بودند \[نیز\] تکذیب شدند. ### الآية 3:185 > كُلُّ نَفْسٍ ذَائِقَةُ الْمَوْتِ ۗ وَإِنَّمَا تُوَفَّوْنَ أُجُورَكُمْ يَوْمَ الْقِيَامَةِ ۖ فَمَنْ زُحْزِحَ عَنِ النَّارِ وَأُدْخِلَ الْجَنَّةَ فَقَدْ فَازَ ۗ وَمَا الْحَيَاةُ الدُّنْيَا إِلَّا مَتَاعُ الْغُرُورِ [3:185] هر کسی چشندۀ \[طعم‌\] مرگ است و یقیناً روز قیامت پاداش‏هایتان را به صورت کامل دریافت خواهید کرد؛ پس هر كه را از آتش دور دارند و در بهشت درآورند، قطعاً رستگار شده ‌است؛ و زندگی دنیا چیزی جز مایۀ فریب نیست. ### الآية 3:186 > ۞ لَتُبْلَوُنَّ فِي أَمْوَالِكُمْ وَأَنْفُسِكُمْ وَلَتَسْمَعُنَّ مِنَ الَّذِينَ أُوتُوا الْكِتَابَ مِنْ قَبْلِكُمْ وَمِنَ الَّذِينَ أَشْرَكُوا أَذًى كَثِيرًا ۚ وَإِنْ تَصْبِرُوا وَتَتَّقُوا فَإِنَّ ذَٰلِكَ مِنْ عَزْمِ الْأُمُورِ [3:186] \[ای مؤمنان،\] بی‌تردید شما در \[مورد بذلِ\] اموال و جان‏هایتان آزمایش می‌شوید و \[همچنین\] از کسانی که پیش از شما به آنان کتاب \[آسمانی\] داده شده است \[= یهود و نصاری\] و \[نیز\] از کسانی‌ که شرک ورزیدند سخنان آزاردهندۀ بسیاری خواهید شنید؛ و\[لی\] اگر صبر کنید و تقوا پیشه سازید، \[شایسته‌تر است؛ زیرا\] این \[ایستادگى‌\] حاكى از عزم استوار \[شما\] در كارهاست. ### الآية 3:187 > وَإِذْ أَخَذَ اللَّهُ مِيثَاقَ الَّذِينَ أُوتُوا الْكِتَابَ لَتُبَيِّنُنَّهُ لِلنَّاسِ وَلَا تَكْتُمُونَهُ فَنَبَذُوهُ وَرَاءَ ظُهُورِهِمْ وَاشْتَرَوْا بِهِ ثَمَنًا قَلِيلًا ۖ فَبِئْسَ مَا يَشْتَرُونَ [3:187] و \[ای پیامبر، یاد کن\] هنگامی که الله از کسانی‌ که کتاب \[آسمانی\] به آنان داده شده بود پیمان گرفت که: **«حتماً \[آموزه‌های هدایت‌بخش\] آن را برای مردم بیان نمایید و \[آنچه را که از نبوت محمد ‏صلى الله علیه و سلم خبر می‌دهد\] کتمانش نکنید»**؛ و\[لی\] آن \[عهد\] را پشت سر خویش انداختند \[به آن توجهی نکردند\] و به بهای اندکی \[همچون مال و مقام\] فروختند. چه بد است آنچه می‌خرند! ### الآية 3:188 > لَا تَحْسَبَنَّ الَّذِينَ يَفْرَحُونَ بِمَا أَتَوْا وَيُحِبُّونَ أَنْ يُحْمَدُوا بِمَا لَمْ يَفْعَلُوا فَلَا تَحْسَبَنَّهُمْ بِمَفَازَةٍ مِنَ الْعَذَابِ ۖ وَلَهُمْ عَذَابٌ أَلِيمٌ [3:188] کسانی که از اعمال \[زشت\] خود خشنود می‌گردند و دوست دارند در ازای کار \[نیکی\] که انجام نداده‌اند مورد ستایش قرار گیرند، گمان مبر که از عذاب \[الهی\] برکنارند؛ \[بلکه\] برای آنان عذاب دردناکی \[در پیش\] است. ### الآية 3:189 > وَلِلَّهِ مُلْكُ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ ۗ وَاللَّهُ عَلَىٰ كُلِّ شَيْءٍ قَدِيرٌ [3:189] فرمانرواییِ آسمان‏ها و زمین از آنِ الله است و الله بر هر چیزی تواناست. ### الآية 3:190 > إِنَّ فِي خَلْقِ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ وَاخْتِلَافِ اللَّيْلِ وَالنَّهَارِ لَآيَاتٍ لِأُولِي الْأَلْبَابِ [3:190] به راستی در آفرینش آسمان‏ها و زمین و آمد و شدِ شب و روز، نشانه‌های \[آشکاری\] برای خردمندان است. ### الآية 3:191 > الَّذِينَ يَذْكُرُونَ اللَّهَ قِيَامًا وَقُعُودًا وَعَلَىٰ جُنُوبِهِمْ وَيَتَفَكَّرُونَ فِي خَلْقِ السَّمَاوَاتِ وَالْأَرْضِ رَبَّنَا مَا خَلَقْتَ هَٰذَا بَاطِلًا سُبْحَانَكَ فَقِنَا عَذَابَ النَّارِ [3:191] \[همان\] کسانی‌ که الله را \[در همۀ احوال‌\] ایستاده و نشسته و بر پهلو آرمیده یاد می‌کنند و در آفرینش آسمان‏ها و زمین می‌اندیشند \[و می‌گویند:\] «پروردگارا، اینها را بیهوده نیافریده‌ای؛ منزّهی تو؛ پس ما را از عذاب آتش \[دوزخ\] نگاه دار. ### الآية 3:192 > رَبَّنَا إِنَّكَ مَنْ تُدْخِلِ النَّارَ فَقَدْ أَخْزَيْتَهُ ۖ وَمَا لِلظَّالِمِينَ مِنْ أَنْصَارٍ [3:192] پروردگارا، کسی را که تو به آتش \[دوزخ\] درآوری، یقیناً خوار و رسوایش کرده‌ای و ستمکاران \[هیچ\] یاوری ندارند. ### الآية 3:193 > رَبَّنَا إِنَّنَا سَمِعْنَا مُنَادِيًا يُنَادِي لِلْإِيمَانِ أَنْ آمِنُوا بِرَبِّكُمْ فَآمَنَّا ۚ رَبَّنَا فَاغْفِرْ لَنَا ذُنُوبَنَا وَكَفِّرْ عَنَّا سَيِّئَاتِنَا وَتَوَفَّنَا مَعَ الْأَبْرَارِ [3:193] پروردگارا، ما شنیدیم که دعوتگری به ایمان فرامی‌خوانَد که: "به پروردگار خود ایمان آورید"؛ پس ما ایمان آوردیم. پروردگارا، پس گناهانمان را ببخش و بدی‏هایمان را بپوشان و ما را در زمرۀ نیکان بمیران. ### الآية 3:194 > رَبَّنَا وَآتِنَا مَا وَعَدْتَنَا عَلَىٰ رُسُلِكَ وَلَا تُخْزِنَا يَوْمَ الْقِيَامَةِ ۗ إِنَّكَ لَا تُخْلِفُ الْمِيعَادَ [3:194] پروردگارا، آنچه را که به وسیلۀ رسولانت به ما وعده داده‌ای به ما عطا کن و در روز قیامت رسوایمان مگردان. بی‌تردید، تو خلاف وعده نمی‌کنی». ### الآية 3:195 > فَاسْتَجَابَ لَهُمْ رَبُّهُمْ أَنِّي لَا أُضِيعُ عَمَلَ عَامِلٍ مِنْكُمْ مِنْ ذَكَرٍ أَوْ أُنْثَىٰ ۖ بَعْضُكُمْ مِنْ بَعْضٍ ۖ فَالَّذِينَ هَاجَرُوا وَأُخْرِجُوا مِنْ دِيَارِهِمْ وَأُوذُوا فِي سَبِيلِي وَقَاتَلُوا وَقُتِلُوا لَأُكَفِّرَنَّ عَنْهُمْ سَيِّئَاتِهِمْ وَلَأُدْخِلَنَّهُمْ جَنَّاتٍ تَجْرِي مِنْ تَحْتِهَا الْأَنْهَارُ ثَوَابًا مِنْ عِنْدِ اللَّهِ ۗ وَاللَّهُ عِنْدَهُ حُسْنُ الثَّوَابِ [3:195] پس پروردگارشان دعاى آنان را اجابت كرد \[و فرمود:\] «من \[پاداش\] عمل هیچ صاحبْ‌عملى از شما را ـ چه مرد و چه زن ـ كه همنوعِ یكدیگرید تباه نمى‌كنم؛ پس كسانى كه \[از وطن خود\] هجرت كرده‌اند و \[یا\] از خانه‌هاى خود رانده شده‌اند و در راه من آزار دیده‌اند و جنگیده‌اند و كشته شده‌اند، قطعاً بدی‏هایشان را از آنان مى‌زدایم و \[به عنوان\] پاداشى از جانب الله، آنان را در باغ‏هایی درمى‌آورم كه از زیرِ \[درختان‌\] آن جویبارها جاری است؛ و الله است که پاداش نیكو نزد اوست. ### الآية 3:196 > لَا يَغُرَّنَّكَ تَقَلُّبُ الَّذِينَ كَفَرُوا فِي الْبِلَادِ [3:196] \[ای پیامبر،\] رفت و آمدِ کافران \[برای تجارت\] در شهرها \[و مال و مقام آنان\] تو را نفریبد. ### الآية 3:197 > مَتَاعٌ قَلِيلٌ ثُمَّ مَأْوَاهُمْ جَهَنَّمُ ۚ وَبِئْسَ الْمِهَادُ [3:197] \[این\] بهره‌مندی ناچیزی است؛ سپس جایگاهشان دوزخ است و چه بد جایگاهی است! ### الآية 3:198 > لَٰكِنِ الَّذِينَ اتَّقَوْا رَبَّهُمْ لَهُمْ جَنَّاتٌ تَجْرِي مِنْ تَحْتِهَا الْأَنْهَارُ خَالِدِينَ فِيهَا نُزُلًا مِنْ عِنْدِ اللَّهِ ۗ وَمَا عِنْدَ اللَّهِ خَيْرٌ لِلْأَبْرَارِ [3:198] اما کسانی ‌که از پروردگارشان پروا کرده‌اند، \[در بهشت\] باغ‏هایی دارند که از زیر \[درختان\] آن جویبارها جاری است \[و\] جاودانه در آن می‌مانند. \[این\] پذیرایی از جانب الله \[مهیّا شده\] است و آنچه نزد الله است، برای نیکوکاران بهتر است. ### الآية 3:199 > وَإِنَّ مِنْ أَهْلِ الْكِتَابِ لَمَنْ يُؤْمِنُ بِاللَّهِ وَمَا أُنْزِلَ إِلَيْكُمْ وَمَا أُنْزِلَ إِلَيْهِمْ خَاشِعِينَ لِلَّهِ لَا يَشْتَرُونَ بِآيَاتِ اللَّهِ ثَمَنًا قَلِيلًا ۗ أُولَٰئِكَ لَهُمْ أَجْرُهُمْ عِنْدَ رَبِّهِمْ ۗ إِنَّ اللَّهَ سَرِيعُ الْحِسَابِ [3:199] و کسانی از اهل کتاب هستند که به الله و آنچه بر شما نازل شده و آنچه بر خودشان نازل شده است ایمان دارند؛ در برابر الله فروتن هستند و آیات الله را به بهای ناچیزی نمی‌فروشند. اینانند که پاداششان نزد پروردگارشان \[محفوظ\] است. به راستی که الله در حسابرسی سریع است. ### الآية 3:200 > يَا أَيُّهَا الَّذِينَ آمَنُوا اصْبِرُوا وَصَابِرُوا وَرَابِطُوا وَاتَّقُوا اللَّهَ لَعَلَّكُمْ تُفْلِحُونَ [3:200] ای کسانی که ایمان آورده‌اید، \[بر تکالیف دینی و رنج‏های دنیوی\] شکیبایی ورزید و \[در برابر دشمنان\] پایدار باشید و پرهیزگاری پیشه کنید؛ باشد که رستگار شوید. ## روابط ذات صلة - [النص القرآني للسورة](https://quranpedia.net/surah/1/3.md) - [كل تفاسير سورة آل عمران ](https://quranpedia.net/surah-tafsir/3.md) - [ترجمات سورة آل عمران ](https://quranpedia.net/translations/3.md) - [صفحة الكتاب: الترجمة الفارسية - دار الإسلام](https://quranpedia.net/book/1964.md) - [المؤلف: فريق عمل اللغة الفارسية بموقع دار الإسلام](https://quranpedia.net/person/1739.md) --- زُر [Quranpedia.net](https://quranpedia.net/surah/1/3/book/1964) — موسوعة القرآن الكريم: التفاسير، الترجمات، التلاوات، والمواضيع.