(خداوند) فرشتگان را با روح (= وحی) به فرمان خویش بر هرکس از بندگانش بخواهد نازل می کند، (با این پیام) که (مردم را) هشدار دهید، (و بگویید:) معبودی (به حق) جز من نیست، پس از من بترسید.
(خداوند) با آن (آب) برای شما زراعت و زیتون و (درختان) خرما و تاکستانها، و از همه نوع میوه ها می رویاند. بی گمان در این نشانه ای است برای گروهی که اندیشه می کنند.
و او کسی است که دریا را مسخر ساخت، تا از آن گوشت تازه بخورید، و زینتی (مانند مروارید) که آن را بپوشید؛ بیرون آرید، و کشتیها را می بینی که در آن روانند (و سینه ی دریا را می شکافند) و تا از فضل او (= خداوند) روزی بجویید، و باشد که شکر گزارید.
تا در روز قیامت بار گناهان خود را بطور کامل بر دوش کشند، و (نیز) بخشی از گناهان کسانی را که به نادانی گمراهشان می سازند، آگاه باشید، چه بد است آنچه بر دوش می کشند.
به راستی کسانی که پیش از ایشان بودند (نیز) مکر ورزیدند، پس خداوند بنیاد شان را از اساس وپایه ویران کرد، که سقف از بالا بر سرشان فرو ریخت، و عذاب (الهی) ازآنجای که نمی دانستند به سراغشان آمد.
آنگاه روز قیامت (خداوند) آنها را رسوا می سازد، می فرماید :«آن شریکان (دروغین) من، (آن) کسانی که شما در باره ی آنها (با پیامبران) دشمنی (و مجادله) می کردید، کجا هستند ؟! کسانی که به آنها علم داده شده گویند :«همانا رسوایی و سختی امروز بر کافران است ».
(همان) کسانی که فرشتگان (عذاب) جانشان را می گیرند، در حالی که به خود ستم کرده بودند، پس سر تسلیم فرود می آورند (و گویند :) ما هیچ (کار) بدی انجام نمی دادیم، آری، مسلماً خداوند به آنچه انجام می دادید؛ داناست.
و به که کسانی پرهیزگاری نمودند، گفته شد: « پروردگارتان چه چیز نازل کرده است ؟ » گویند :«خیر (و هدایت را)». برای کسانی که نیکی کردند، در این دنیا نیکی است، و قطعاً سرای آخرت (بسی) بهتر است، و چه خوب است سرای پرهیزگاران.
باغهایی (از بهشت) جاویدان است، که به در آیند، نهرها از زیر (درختان) آن جاری است، در آنجا هر چه بخواهند برای شان (مهیا) است، این گونه خداوند پرهیزگاران را پاداش می دهد.
آیا (کافران) جز این انتظار دارند که فرشتگان (برای گرفتن جانشان) به سراغ آنها بیایند، یا فرمان پروردگارت (برای عذابشان) فرا رسد، کسانی که پیش از آنها بودند (نیز) چنین کردند، و خداوند به آنها ستم نکرد، لیکن آنها به خویشتن ستم می کردند.
و کسانی که شر ک ورزیدند گفتند :«اگر خدا می خواست، نه ما و نه پدرانمان، غیر از او هیچ چیزی را پرستش نمی کردیم، و نه چیزی را بدون فرمان او حرام می ساختیم » کسانی که پیش از آنها بودند (نیز) چنین کردند، پس آیا بر پیامبران جز ابلاغ آشکار (مسئولیت دیگری) هست ؟
یقیناً ما در (میان) هر امتی پیامبری را فرستادیم که :«خدای یکتا را بپرستید، و از طاغوت اجتناب کنید ». پس خداوند بعضی از آنان را هدایت کرد و بر بعضی از آنان گمراهی محقق گشت، پس در زمین بگردید، آنگاه بنگرید عاقبت تکذیب کنندگان چگونه بود.
و آنها با شدید ترین سوگند هایشان به خداوند سوگند یاد کردند که :«خداوند کسی را که می میرد، بر نمی انگیزد ! » آری (این) وعده ی قطعی بر اوست (که همه ی مردگان را بر می انگیزد ) ولی بیشتر مردم نمی دانند.
(که آنها را) با دلایل روشن و کتابها (فرستادیم) و (ما این) قرآن را بر تو نازل کردیم تا برای مردم روشن سازی، آنچه را که به سوی آنها نازل شده است، و باشد که آنها بیندیشند.
آیا کسانی که بد اندیشی (و توطئه) کردند، (از این) ایمن هستند که خدا (همه ی) آنها را در زمین فرو برد، و یا عذاب (الهی) از جایی که نمی دانند، به سراغشان بیاید ؟!
و به سبب بشارت بدی که به او داده شده، از قوم (خود) پنهان می شود (می اندیشد که) آیا با خواری او را نگه دارد یا در خاک پنهانش کند ؟! آگاه باشید آنچه را که حکم می کنند، بد (حکمی) است.
و اگر خداوند مردم را به (خاطر) ستمشان مؤاخذه می کرد، هیچ جنبنده ای بر روی آن (= زمین) باقی نمی گذارد، و لیکن آنها را تا زمان معین مهلت می دهد، پس هنگامی که اجلشان فرا رسد، نه ساعتی تأخیر می کنند و نه ساعتی پیشی می گیرند.
و (آنها) برای خدا چیزهایی قرار می دهند که خودشان (از آن) کراهت دارند، و زبانهایشان (سخن) دروغ بیان می کند که نیکیها از آن ایشان است، بی تردید برای آنان آتش (جهنم) است، و قطعاً آنها از پیشگامان (جهنم) هستند.
(ای پیامبر!) به خدا سوگند که به سوی امتهای پیش از تو (پیامبرانی) فرستادیم، پس شیطان اعمالشان را برای آنها بیا راست، لذا امروز او دوست (و یاور) شان است، و عذاب درد ناکی برای آنهاست.
و (ای پیامبر! ما) کتاب (قرآن) را بر تو نازل نکردیم؛ مگر برای اینکه آنچه را که در آن اختلاف کردند، برای آنها روشن سازی، و (نیز) مایه ی هدایت ورحمت برای گروهی که ایمان می آورند؛ باشد.
آنگاه از (شیره ی) تمام میوه ها (و گلها) بخور، سپس راههای هموار پروردگارت را بپیما » از شکم آنها، نوشیدنی با رنگهای گوناگون بیرون می آید که در آن شفا برای مردم است. بی شک در این نشانه ای است برای گروهی که می اندیشند.
و خداوند شما را آفرید، سپس می میراند، و بعضی از شما به پیری و (فرتوتی) می رساند، تا بعد از علم (وآگاهی) چیزی نداند (و همه را فراموش کند) بی گمان خداوند دانای تواناست.
و خداوند برخی از شما را بر برخی (دیگر) در روزی برتری داده است، پس کسانی که برتری داده شده اند، حاضر نیستند از روزی خود به بردگانشان بدهند، تا همگی در آن برابر شوند، آیا آنها نعمت خدا را انکار می کند ؟!
و خداوند برای شما از (جنس) خودتان همسرانی قرار داد، و از همسرانتان برای شما فرزندان و نوادگان پدید آورد، و از پاکیزه ها به شما روزی داد، آیا به باطل ایمان می آورند، و به نعمت خدا آنها کفر می ورزند ؟!
خداوند مثلی زده : برده ی مملوکی را که بر هیچ چیز توانا نیست، و کسی را که از جانب خود، روزی نیکو بخشیده ایم، پس او پنهان و آشکار از آن (روزی) انفاق می کند، آیا (این دو نفر) برابرند ؟! ستایش مخصوص خداست، بلکه بیشترشان نمی دانند.
و خداوند مثل (دیگری) زده است : دو مرد را، که یکی از آن دو، گنگ است، و بر هیچ چیزی توانا نیست، سر بار صاحب (و مولای) خود است، هر کجا او را بفرستد، هیچ خیری را نمی آورد.(و مأموریتش را خوب انجام نمی دهد). آیا او و کسی که به عدل فرمان می دهد، و خود بر راه مستقیم قرار دارد، برابر است ؟!
(علم) غیب آسمانها و زمین از آن خداست (و تنها او همه را می داند) و امر قیامت مانند چشم برهم زدن و یا از آن هم نزدیکتر است، بی گمان خداوند بر همه چیز تواناست.
و خداوند برای شما از خانه هایتان جای آرامش (و سکونت) قرار داد، و از پوست چهار پایان (نیز) برای شما خانه هایی (= خیمه هایی) قرار داد که آن را در روز کوچ کردنتان و روز اقامتتان سبک می یابید (و به آسانی آن را جا به جا می کنید) و از پشمهایش و کرکهایش و موهایش اثاثیه (خانه) و متاع (و اسباب و وسایل زندگی ) تا مدت معینی (برایتان) قرار داد.
و (نیز) خداوند از آنچه آفریده است سایه هایی برای شما قرار داده، و از کوهها پناهگاهایی برای شما قرار داده است، و برای شما جامه هایی برای شما قرار داد که شما را از از گرما (و سرما) حفظ می کند، و جامه هایی که شما را در (هنگام) جنگ (و درگیری) مصون می دارد. این گونه (خداوند) نعمتهایش را بر شما تمام می کند، باشد که تسلیم (فرمان او) شوید.
و روزی که از هر امتی گواهی (بر آنان) بر می انگیزیم، آنگاه به کسانی که کافر شدند، اجازه ی (سخن گفتن) داده نمی شود، و نه از آنها تقاضای توبه (و عذر خواهی) می شود.
و کسانی که شرک ورزیدند هنگامی که شریکان (= معبودهایی خود ساخته) خود را ببینند، می گویند :«پروردگارا ! اینان شریکان (و معبودان) ما هستند، کسانی که ما به جای تو می خواندیم». آنگاه (معبودانشان) به آنها پاسخ می دهند :«به راستی که شما دروغگو هستید »
و روزی که در (میان) هر امتی، گواهی از خودشان بر آنها بر می انگیزیم، و تو را بر آنها گواه آوریم. و (ما این) کتاب را بر تو نازل کردیم، که بیانگر همه چیز، و هدایت و رحمت و بشارت برای مسلمانان است.
و به عهد (و پیمان) خدا وفا کنید، هرگاه عهد (و پیمان) بستید، و سو گندها را پس از محکم ساختنش نشکنید، درحالی که شما خدا را کفیل (و ضامن) بر خود قرارداده اید، یقیناً خداوند آنچه را می کنید ؛ می داند.
و مانند آن زن نباشید که پشم های تابیده ی خود را پس از محکم شدن وا می تابد. (و قطعه قطعه می کند )، که سوگندهای خود را وسیله ی (خیانت و) فریب سازید، به خاطر اینکه گروهی از گروه (دیگر) بیشتراست. جز این نیست که خداوند شما را با این وسیله آزمایش می کند، یقیناً روز قیامت، آنچه را درآن اختلاف می کردید، برای شما روشن خواهد کرد.
و اگر خدا می خواست همه ی شما را یک امت قرار می داد، و لیکن هر کس را بخواهد؛ گمراه می کند، و هر کس را بخواهد؛ هدایت می نماید، و قطعاً از آنچه می کردید، باز خواست خواهید شد.
و سوگندهایتان را وسیله ی (خیانت و) فریب در میان خود قرار ندهید، که (مبادا) گامی بعد از استواری اش (بر ایمان) متزلزل شود، و به خاطر باز داشتن (مردم) از راه خدا، بدی آن را (در دنیا) بچشید، و (در آخرت) برای شما عذاب بزرگی خواهد بود.
هر کسی که کار شایسته ای انجام دهد، (خواه) مرد باشد یا زن، در حالی که مؤمن است، او را به حیاتی پاک زنده می داریم، و مسلماً پاداششان را به (حسب) بهترین اعمالی که انجام می دادند ؛ به آنها می دهیم.
و هنگامی که آیه ای را به جای آیه ی دیگر جایگزین (= نسخ) کنیم - و خداوند به آنچه که نازل می کند، داناتر است - (آنها) گویند :« بی گمان تو افترا زنی » (هر گز چنین نیست) بلکه بیشتر آنها نمی دانند.
بگو :« روح القدس (= جبرئیل) آن را از جانب پروردگارت به حق نازل کرده است، تا کسانی که ایمان آورده اند، ثابت قدم گرداند، و برای (عموم) مسلمانان هدایت وبشارت باشد».
و به راستی (ما) می دانیم که آنها می گویند: «همانا بشری (این آیات را) به او آموزش می دهد » در حالی که زبان کسی که اینها به او نسبت می دهند عجمی (= غیر عربی) است، و این (قرآن به) زبان عربی آشکار است.
کسی که بعد از ایمانش به خدا کافر شود (باز خواست می شود) مگر کسی که به زور (به کفر) واداشته شود در حالی که قلبش به ایمان آرام باشد، لیکن کسی که سینه ی خود را برای (پذیرش) کفر بگشاید، پس خشم خدا برآنهاست، و برای آنها عذاب بزرگی است.
آنگاه پروردگارتو برای کسانی که هجرت کردند، بعد از آن که شکنجه (و عذاب) کشیدند (تا سخن کفر بگویند) سپس (در راه خدا) جهاد کردند، و صبر نمودند، بی گمان پروردگارت بعد از این (رنج ها) آمرزنده ی مهربان است.
(به یاد آورید روز قیامت، آن) روزی که هرکس (به دفاع) از خود به مجادله بر می خیزد، و به هر کسی (پاداش) آنچه کرده است؛ به طور کامل (و تمام) داده می شود، و به آنها ستم نخواهد شد.
و خداوند مثلی زده است : قریه ای که ایمن و آسوده بود، همواره روزی اش به فراوانی از هرجا می رسید، پس (اهلش) به نعمت های خدا ناسپاسی کردند، آنگاه خداوند به (کیفر) آنچه که انجام می دادند ؛ لباس گرسنگی و ترس (و نا امنی) را بر آنها پوشانید (و طعمش را چشانید).
(خداوند) تنها مردار، و خون و گوشت خوک و آنچه را که (هنگام ذبح) نام غیر خدا برآن برده شده است؛ بر شما حرام کرده است، پس کسی که ناچار شود در حالی که نه ستمکار باشد و نه از حد تجاوز کند (و از آنها بخورد) پس بی گمان خداوند آمرزنده ی مهربان است.
و چیزی را که زبانتان به دروغ توصیف می کند ؛ نگویید :« این حلال است، و آن حرام » تا برخدا افترا ببندید، یقیناً کسانی که بر خدا افترا می بندند ؛ رستگار نمی شوند.
سپس پروردگار تو برای کسانی که ازروی جهالت بدی کردند، آنگاه بعد از آن توبه کردند، و (اعمال خود را) اصلاح کردند، یقیناً پروردگارت بعد از آن (توبه، برای آنها) آمرزنده ی مهربان است.
(رعایت تعظیم روز) شنبه تنها بر کسانی که در آن اختلاف کردند (بعنوان مجازات) مقرر شد، و بی گمان پروردگارت روز قیامت در آنچه اختلاف می کردند؛ میان آنها داوری می کند.
با حکمت وپند نیکو (مردم را) به راه پروردگارت دعوت نما، و با روشی که نیکو تر است، با آنها (بحث و) مناظره کن، بی تردید پروردگارت به (حال) کسی که از راه او گمراه شده است؛ دانا تر است، و (نیز) او به هدایت یافتگان؛ دانا تر است.